Fener, Balat en Eyüp zijn wijken in de Turkse stad Istanboel. In de Ottomaanse periode leefden er voornamelijk Grieken in Fener en Joden in Balat. Beide wijken staan inmiddels op de UNESCO erfgoedlijst. Fener en Balat worden steeds populairder bij toeristen vanwege de vele gekleurde huizen en leuke winkeltjes. In Eyüp vind je de Pierre Lotti heuvel. Vanaf de top kun je mooi uitkijken op de Gouden Hoorn.
Hoe kom je er?
Met Google maps reis je makkelijk vanuit elke plek in Istanboel naar Fener, Balat en Eyüp. Ik ben zelf naar Eyüp geweest met de bus. Naar Fener en Balat pakte ik de ferry vanuit Karakoy (waar ik verbleef). Als je geen tijd hebt om een boottocht te maken over de Bosporus rivier dan is dit een leuk (en kort) alternatief.
Fener
Fener komt van het Griekse woord phanarion wat lantaarnpaal/ vuurtoren betekent. In de Byzantijnse tijd stond er een zuil met een lantaarn op de top die gebruikt werd als lantaarnpaal/ vuurtoren, vandaar de naam.
Na de val van Constantinopel (nu Istanboel) en de overname door de Ottomanen vluchtte in eerste instantie een hoop Grieken naar het buitenland. Maar toen ze hoorden dat sultan Mehmet I alle godsdiensten toe liet keerden ze terug. Op aanraden van de sultan trokken de Orthodoxe Grieken naar de wijk Fener. De wijk bloeide op onder het Ottomaanse bewind.
In 1955 vond de door de staat gesponsorde Pogrom plaats. Rellen waarbij de Griekse gemeenschap werd aangevallen. Ze werden, onterecht, beschuldigd van een aanval op het Turkse Consulaat in Thessaloniki, Tientallen Grieken kwamen om bij de rellen. Woningen, kerken en winkels werden verwoest. De schade liep op tot 500 miljoen euro. De Pogrom wordt ook wel de Turkse Kristallnacht genoemd.
Na het verjagen van de Grieken trokken Turken vanuit de Zwarte Zee regio naar de wijk Fener. Omdat er geen geld was voor restauratie vind je in de wijk nog steeds originele gebouwen uit de Byzantijnse en Ottomaanse periode.
Interessante gebouwen om te bezoeken
- Het Patriarchaat van Constantinopel in de Saint George kathedraal. Van het oorspronkelijke gebouw is na een grondige restauratie niet veel meer over. Maar het is schijnbaar toch een bezoekje waard vanwege de bijzondere voorwerpen die er te vinden zijn. Bijvoorbeeld een stuk steen waarvan men zegt dat het onderdeel was van de rots waar Jezus werd gemarteld.
- De gigantische Phanar Grieks-Orthodoxe school die met zijn vuurrode baksteen doet denken aan Hogwarts uit Harry Potter.
- De Bulgaarse kerk bestaat grotendeels uit gietijzer. De constructie werd gemaakt in Wenen en helemaal naar Istanboel verscheept.
Balat
Veel Joden en Moslims zijn in de 15e eeuw van Spanje en Afrika naar Istanboel gevlucht. Gedurende de Spaanse inquisitie moest namelijk iedereen zich naar het katholieke geloof bekeren of vluchten. Sultan Bayezit II was de beroerdste niet en bood de Joden en Moslims staatsburgerschap aan. De Joden kregen hun eigen wijk: Balat.
Onderstaand huis was van een Joodse familie. Dit kun je zien aan de Joodse ster.
De Joodse wijk floreerde. Er werden winkels geopend, restaurants, scholen en een ziekenhuis. In de hoogtijdagen waren er zelfs 18 synagogen. Inmiddels zijn er daar nog twee van over. Echter, na de Tweede Wereldoorlog vertrokken de meeste Joden naar het nieuw gestichte Israël. De wijk Balat loopt leeg en raakt in verval.
Dit is de oudste snoepwinkel in het gebied.
Restauraties
In 1885 werd de wijk, samen met Fener, op de UNESCO werelderfgoed lijst gezet. Men is toen begonnen met restauraties. Maar wat de wijk echt nieuw leven heeft ingeblazen zijn de gekleurde huizen. Overal in Balat vind je vrolijk ogende huizen in alle kleuren van de regenboog. Schijnbaar is men ooit begonnen met het schilderen van een paar huizen voor een televisie show. En dat heeft ervoor gezorgd dat mensen het gebied wilde bezoeken.
Een restant van de oude stadsmuur die dateert uit de Byzantijnse tijd. Het grootste deel van de muur werd vernietigd door aardbevingen.
Instagram hotspot
Inmiddels is Balat de ultieme Instagram spot. Overal vindt je leuke winkeltjes en restaurants. Een regenboog trap, een café met regenboog paraplu’s. Je kijkt je ogen uit. Natuurlijk komt de charme ook van de oude huizen die nog stammen uit de Byzantijnse/ Ottomaanse periode.
Istanboel wordt ook wel de stad van katten genoemd. Schijnbaar leven er zo’n 125 duizend katten in de stad.
Een aantal van de huizen zijn niet opgeknapt en staan erbij alsof ze elk moment kunnen instorten. De overheid knapt deze huizen niet op omdat ze officieel nog eigendom zijn van de Joden die zijn vertrokken naar Israel. De overheid wil deze mensen de kans geven om terug te keren. Pas als het gebouw echt op instorten staat wordt het verkocht. Bijzonder wel.
Onderstaand huis is te koop gezet (zie het bordje voor de ramen).
Interessante spots om te bezoeken
- Gekleurde huizen van Kiremit. Dit is de meest gefotografeerde plek van Balat. Toen wij er waren stond er een cameraploeg te filmen.
- Dimitrie Cantemir Café. Hier vind je de gekleurde paraplu’s. Er staat inmiddels een bordje bij dat je alleen foto’s mag maken als je er wat besteld. Maar daar heeft natuurlijk iedereen maling aan.
- Regenboog trap bij Incir Agaci. Leuk plekje voor foto’s maar ook héél druk. Als je een foto wilt zonder andere toeristen dan raad ik je aan om ’s ochtends vroeg te gaan.
- Ahrida-synagoge. Oudste synagoge van Istanboel.
- Yanbol-synagoge. De tweede van de synagogen die nog bestaan in Balat.
- Balat Moskee (Ferruh Kethüda Mosque). Ontworpen door de beroemde Ottomaanse architect Sinan.
- Balat Oyuncak Museum. Speelgoed museum.
- Yavuz Selim moskee.
De Yavuz Selim moskee werd in opdracht van Sultan Suleiman gebouwd ter herinnering aan zijn vader, Sultan Selim I. De architect was Alaüddin (Acem Alisi). Er zijn ook een aantal tombes te vinden. Onder andere die van Sultan Selim I, de vier kinderen van Sultan Suleiman en Sultan Sultan Abdülmecid I.
We hebben de moskee helaas niet vanbinnen bezocht. Onze gids vertelde dat de buurt waar de moskee staat voornamelijk wordt bewoond door conservatieve moslims. Alle vrouwen dragen zwart. Kleding met kleur, zoals de gids op onderstaande foto draagt, vinden zij not done.
De moskee staat op een heuvel en vanaf de tuin kijk je mooi uit op de Bosporus.
To tour or not to tour
Ik boekte via GetYourGuide een tour omdat ik meer wilde weten over de geschiedenis van het gebied.
Pluspunten
- De tour brengt je naar alle Instagram spots.
- Informatie over het gebied.
Minpunten
- Met de tour ga je niet bij historische gebouwen naar binnen, wat je misschien wel zou willen.
- Hoewel de gids haar best deed verstond ik het niet altijd goed (door haar accent en soms stond ze met haar rug naar ons toe te praten). Ik heb de meeste info achteraf nog een keer moeten opzoeken. Tja, daar boek je geen tour voor.
Achteraf gezien had ik Fener en Balat liever op eigen houtje gedaan. Dan kun je namelijk ook gebouwen bezoeken en overal wat meer tijd voor nemen.
Eyüp
De wijk Eyüp ligt op een berg. Met de kabelbaan reis je in een paar minuten naar de top van de heuvel. Sportief ingesteld? Dan kun je ook naar boven lopen, via de begraafplaats.
Pierre Lotti
Op de top van de heuvel vind je het uitkijkpunt Pierre Lotti. Vanaf hier kijk je mooi uit op de Gouden Hoorn (inham bij de Bosporus rivier die lijkt op een hoorn, vandaar de naam).
Het uitkijkpunt is vernoemd naar de Franse marineofficier en schrijver Julien Viaud, bijnaam Pierre Lotti. Hij kwam vaak in een café dat zich op de heuvel bevindt. Hij werd verliefd op een Turkse vrouw en beschrijft in zijn roman Aziyade hun moeizame relatie.
Fluffy security lag te slapen en liet ons gewoon door.
Eyüp Sultan Moskee
Ik nam de kabelbaan naar boven en liep, via de begraafplaats, naar beneden. Daar kun je de Sultan Moskee bezoeken. Deze werd in 1458 door sultan Mehmet I gebouwd bovenop de begraafplaats. De tombe van Eyüp el-Ensari, een vriend van de Profeet Mohammed, vind je hier. Dit is na Mekka, Jeruzalem en Medina het belangrijkste bedevaartsoort van de Islam.
Had ik al gezegd dat Istanboel de stad van Katten is?