Verder naar bericht

Tikal en Yaxha

In de buurt van Isla de Flores vind je een aantal ruïnes van oude Maya steden. Ik bezocht er twee: Tikal en Yaxha.

Wie waren de Maya’s?

De Maya’s waren een indianenvolk dat leefde in Zuid-Mexico, Belize, Guatemala, El Salvador en Honduras. Ze bouwden gigantische steden en tempels en zijn onder andere de uitvinders van de kalender. Op het hoogtepunt leefden er zo’n 3 miljoen Maya’s in Guatemala.

Hoe zijn de Maya’s verdwenen?

In tegenstelling tot andere culturen, zoals de Inca’s, ging de Maya beschaving niet ten onder door de Spanjaarden. Toen de Spanjaarden Zuid- en Centraal-Amerika veroverden waren veel Maya steden al verlaten en overgroeid.

Er zijn verschillende theorieën over het hoe en waarom de Maya beschaving is verdwenen. Men denkt onder andere dat droogte een grote rol heeft gespeeld. In het gebied waar de Tikal en Yaxha tempels staan was het op een gegeven moment zo lang droog dat men geen andere keuze had dan de steden te verlaten. Ze vertrokken van Guatemala naar andere delen in Centraal-Amerika, bijvoorbeeld Mexico.

Oorzaak van de droogte

De Maya’s bouwden enorme steden en tempels. Ze gebruikten hiervoor kalksteen, wat veel aanwezig was in het gebied bij Tikal. Ze gebruikten een pasta van kalksteenpoeder om te metselen.

Om kalksteenpoeder te krijgen moet je kalksteen uren lang in het vuur laten liggen. En om dat vuur te kunnen maken heb je hout nodig. Om 1 ton kalksteenpoeder te maken was 8 ton hout nodig. Je kunt je dus wel voorstellen (als je kijkt naar de grootte van de Maya steden) dat het gebied al snel ontbost raakte.

Door ontbossing ontstaat erosie. Vruchtbare grond spoelt weg waardoor gewassen niet meer verbouwd kunnen worden. Beesten verdwijnen en omdat er minder bomen zijn die CO2 omzetten in zuurstof draagt ontbossing ook bij aan de opwarming van de aarde.

Verlies van geloof in koningen

De Maya’s geloofden in goden. Ze geloofden dat er drie werelden waren. De onderwereld (wereld van de doden), de aarde (wereld van de levenden) en de hemel (wereld van de goden).

De koning (en waren meerdere want het Maya rijk bestond niet uit één rijk) was de link tussen de goden en het volk. Als er een tijdje geen regen was gevallen dan werden er offers gebracht. Het volk dacht dan dat het aan hen lag. Dat de goden hen ergens voor wilden straffen.

Op een gegeven moment veranderde de link. De koningen claimden niet langer dat zij de link waren tussen het volk en de goden maar dat zij zélf god waren.

Het was gedurende de periode van grote droogte dat het volk het geloof in de koningen verloor. En zo kwam het dat de Maya’s hun steden langzaamaan verlieten.

Niet alle Maya’s verdwenen overigens. Sommigen bleven achter. Ze gebruikten stenen van tempels om nieuwe gebouwen te maken. Het is één van de redenen waarom sommige tempels niet meer intact zijn.

Zijn er nu nog Maya’s?

Jazeker. Er zijn zo’n 8 tot 9 miljoen Maya’s die leven in Guatemala, Zuid-Mexico, Belize, Honduras, El Salvador en de USA. Ze hebben het niet makkelijk gehad. Ze zijn jarenlang achtergesteld en waren slachtoffer van vervolging en massamoord. In de jaren 80 vond er een Guatemalteekse burgeroorlog plaats waarbij 200 duizend slachtoffers vielen. Zo’n 80% daarvan was Maya.

Gelukkig is de situatie verbeterd. Hoewel het voor de Maya’s moeilijk blijft om hun tradities te onderhouden in de moderne wereld. De beschaving zoals die ooit was is inmiddels helemaal verdwenen. Het enige wat de Maya’s eigenlijk nog hebben is hun taal.

Tikal

Een van de bekendste, oude Maya steden is Tikal (Yax Mutal in Maya taal). Tussen 400 voor Christus en 1000 na Christus werd deze stad bewoond. Toen een lange periode van droogte aanbrak en men het geloof in hun koning verloor werd de stad verlaten.

In 1848 werd de stad ontdekt door ontdekkingsreizigers en sinds 1979 staat Tikal op de UNESCO werelderfgoedlijst. Zo’n 20% van de tempels is te zien. De andere 80% ligt nog begraven onder een dikke laag aarde, planten en bomen. De kans dat ooit alles te zien is is klein.

Hier wordt één van de goden afgebeeld waar men in geloofde

Hoe kom je er?

Ik boekte een tour via mijn hostel voor ongeveer 10 euro. Met een shuttlebusje reden we naar het park waar we vervolgens nog 150 Quetzales (17 euro) voor de entree moesten betalen.

Als je een huurauto hebt kun je ook zelf naar Tikal rijden. Ik zou het alleen niet aanraden in verband met berovingen. Die schijnen nog wel eens voor te komen hier.

Hoe lang duurt een tour?

De rit naar het park duurt ongeveer een uur en de rondleiding 4 uur. Gedurende die tijd vertelt de gids interessante feitjes over de Maya’s, hun cultuur en de tempels.

Wist je dat?

  • De Maya’s een heilige boom hadden? Dit is de Ceiba boom, familie van de Boabab (apenbroodboom) die je in Afrika vindt. De Maya’s noemde deze boom de “tree of life”. De Ceiba kan 70 meter hoog worden en in de kruin leven verschillende beesten zoals apen en vogels. De wortels zijn breed ook hier vinden verschillende beesten onderdak. De Maya’s geloofden dat deze boom in connectie stond met de drie werelden. De wortels met de onderwereld, het tussenstuk met de aarde en de kruin met de hemel en de goden.
  • De Maya’s hun doden niet begroeven op een begraafplaats maar onder hun huis? Dit zodat de geest van de overledene zeker weten terug zou keren naar het huis. Royals werden begraven in tombes en tempels. Vergezeld door sieraden, potten en andere ornamenten.
  • De Maya’s een balspel hadden, genaamd Pok-Ta-Pok, dat een serieuze rol speelde bij politieke en religieuze issues? Het doel was om een 5 kilo rubberen bal hoog te houden en door een ring te gooien (beetje zoals basketbal). Alleen de armen, heupen en benen mochten gebruikt worden. No hands & feet dus. De deelnemers verkleedden zich als goden aangezien het balspel een spel van de goden was. De winnaar werd geacht een offer te brengen. Hij doorboorde zijn tong, oren en zelfs penis. Het bloed werd opgevangen op papier en in brand gestoken. Daarna kon men met de goden spreken. Bij politieke spellen was het de verliezer die een offer moest brengen. Dat ging wat verder dan bloed ‘doneren’. De verliezer verloor zijn hoofd dat daarna op een speer gezet werd bij de entree van de stad.
  • Veel huidige Maya tempels zijn gebouwd op oudere tempels? Elke keer als er een nieuwe heerser was werden tempels uitgebreid. Een beetje zoals in Europa waar ook vaak oudere gebouwen als fundering werden gebruikt.
  • De Maya’s cacaobonen gebruikten als geld? Om die reden hadden alleen de elite cacaobonen in hun tuin staan.
  • De Maya tempels vroeger gekleurd waren? Rood was de voornaamste kleur. Het staat voor bloed & offers. Maar rood wordt ook geassocieerd met het oosten, waar de zon opkomt. Het symbool voor wedergeboorte.
  • Er een techniek is waarbij Maya steden in kaart gebracht kunnen worden zonder opgravingen te doen? De techniek heet LiDAR en werkt met lasers. Zo heeft men nu bijvoorbeeld ontdekt dat Tikal veel groter was dan men in eerste instantie dacht. De LiDAR techniek is geweldig omdat je hiermee nieuwe steden kunt ontdekken. Aangezien er ooit 3 miljoen mensen in Guatemala woonden moeten er veel meer Maya steden/ tempels zijn geweest. Alleen die zijn moeilijk te vinden met het blote oog omdat alles begroeid is. Met de LiDAR techniek is het mogelijk om land te scannen en zo deze steden te vinden.

Beesten spotten in Tikal

Omdat Tikal in de jungle ligt is de kans groot dat je dieren ziet. We waren nog maar vijf minuten onderweg toen ik al een Spider monkey in een boom zag zitten. Ik was verbaasd. Die beesten zijn normaliter zo moeilijk te spotten en hier zaten ze overal!

We hebben daarnaast een nieuwsgierige Coati gezien, Howler monkeys (inmiddels heb ik er daarvan wel genoeg gezien) en een aantal vogels.

Sunrise of Sunset tour

Veel mensen gaan voor de sunrise of sunset tour. Hierbij zie je de zon opkomen of ondergaan. Ik vond dat niet nodig. Zoals ik al eerder op dit blog schreef vind ik het nogal overrated. Verder weet je nooit of je echt de zon gaat zien. Het kan die dag wel enorm bewolkt zijn en dan ben je voor niks zo vroeg opgestaan.

Wat ik wel kan aanraden is om een vroege tour te boeken. Onze tourbus vertrok rond 06:00 uur vanuit Flores en toen we bij het park aankwamen waren er bijna geen andere mensen. Toen we vertrokken rond 11 uur was het veel drukker.

Yaxha

Een andere oude Maya stad is Yaxha. Deze stad werd in 1904 ontdekt en heeft meer dan 500 gebouwen. Net als bij Tikal is slechts een deel zichtbaar (10%). De stad kijkt uit over het Yaxha meer en komt zo aan zijn naam (blauw groen water).

Onder deze berg van aarde, planten en bomen ligt een Maya bouwwerk verborgen

Hoe kom je er?

Ik boekte een tour via mijn hostel. Ik kreeg deze gratis omdat er lekkage was in mijn kamer. Ik heb geen idee wat je normaliter voor deze tour betaalt.

Rond 12 uur ’s middags vertrokken we met een shuttlebusje naar Yaxha waar we ongeveer een uur later aankwamen. Er was letterlijk niemand anders. Alleen onze groep. We moesten 80 Quetzales (€ 9,23) betalen bij de entree en daarna gingen we het park in.

Als je een huurauto hebt kun je zelf naar het park rijden. Ik weet alleen niet of ik het zou aanraden in verband met berovingen die nog wel eens voorkomen. Het voordeel van zelf heen gaan is dat je meer tijd hebt om in het museum rond te kijken. Als je een tour boekt sla je het museum over.

Toekans en tarantula’s

Als je dieren wilt zien dan zou ik zeggen sla Tikal over en ga naar Yaxha! Tijdens deze tour heb ik Spiders monkeys gezien, brulapen én twee toekans. En niet alleen dat. De gids lokte een tarantula uit zijn holletje en zo ging mijn wens, om er eentje vast te houden, in vervulling.

Een kleine Silver Fox

Howler monkey con cojones

Spider monkey, normaliter erg moeilijk te spotten

Eindelijk, toekans!

Imagine that. Ga je helemaal naar de jungle in Boliva, zie je geen tarantula en geen Spider monkeys. Ga je naar Costa Rica. Zie je wederom geen tarantula én geen toekans. Ga je naar Guatemala, wat eigenlijk niet op de planning stond, en zie je gewoon twee toekans én mag je een tarantula vasthouden. Mijn dag kon gewoon niet beter.

Deze kleine dingetjes groeien aan een citroenboom en kun je gebruiken als natuurlijk anti-muggen middel

Tikal of Yaxha?

Als je geen tijd hebt om beiden te bezoeken dan zou ik zeggen ga naar Yaxha. De tempels hier zijn veel indrukwekkender (mijn mening), je ziet er veel meer dieren en het is veel rustiger. Toen ik er was waren er bijna geen andere mensen en dat was enorm bijzonder. Het voelde alsof ik op ontdekkingsreis was met Indiana Jones.

De tour naar Yaxha is volgens mij standaard een sunset tour. Helaas zagen we door de bewolking de zon niet echt maar het was evengoed een bijzondere ervaring.

El Mirador

Een andere bijzondere Maya stad die je kunt bezoeken is El Mirador. Om hier te komen moet je óf vier dagen hiken (ik geloof dat een tour zo’n 200 dollar kost in 2019) of je kunt een helikopter tour boeken (500 dollar). Ik heb El Mirador niet bezocht omdat ik geen zin had in een 4-daagse hike door de snikhete jungle met muggen en andere bugs (been there done that). De helikopter rit had ik heel vet gevonden maar 500 euro was me net even iets teveel.

Laat als eerste een reactie achter

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.