Waarom zijn de Habsburgers zo belangrijk geweest?

Tussen de 15e en 18e eeuw behoorden de Habsburgers tot de machtigste dynastieën van Europa. Ze regeerden over onder andere Oostenrijk, Spanje, delen van Italië, de Nederlanden en grote gebieden in Midden-Europa. Hun invloed was zo groot dat bijna iedere Europese vorstenfamilie wel een Habsburgse voorouder heeft.

Het begin van de Habsburgse dynastie

De geschiedenis van de Habsburgers gaat way, way back. Het was oorspronkelijk een adellijke familie. Rudolf van Habsburg (ofwel Rudolf I) werd in 1273 gekozen als koning van de Romeinen. Hij wist de macht van de Habsburgers sterk uit te breiden door Oostenrijk in handen te krijgen.

Strategische huwelijken

De Habsburgfamilie deed aan strategische huwelijken om zo macht te verkrijgen zonder oorlog te hoeven voeren. De Spaanse tak ging daarin erg ver. Ze trouwden vaak binnen de familie om de macht in de familie te houden.

Hieronder een overzicht van de Habsburgse stamboom. Zoals je ziet werd er redelijk vaak een huwelijk georganiseerd tussen oom en nichtje of neef en nicht.

Filip I (1478 – 1506)

Door zijn huwelijk met Johanna van Castilië (1497 – 1555) kwamen de Habsburgers in lijn voor de Spaanse troon. Hun zoon Karel V erfde uiteindelijk Spanje.

Alle images op dit blog komen van Wikimedia Commons en zijn publiek toegankelijk.

De drie invloedrijke kinderen van Filip I:

• Karel V (1500 – 1558) – Keizer van het Heilige Roomse Rijk en de koning van Spanje (titel: Karel I van Spanje).
• Ferdinand I (1503 – 1564) – werd na zijn broer keizer van het Heilige Roomse Rijk. Grondlegger van de Oostenrijkse Habsburger tak.
• Isabella van Oostenrijk (1501 – 1526).

Karel V

Wordt vaak genoemd als een van de eerste Habsburgers bij wie de kenmerkende vooruitstekende onderkaak duidelijk zichtbaar was.Trouwt met Isabella van Portugal (1503 – 1539).

De kinderen:

• Filip II van Spanje (1527 – 1598)
• Maria van Oostenrijk (1528 – 1603)

Ferdinand I

Trouwt met Anna van Bohemen en Hongarije (1503 – 1547).

De kinderen:

• Maximiliaan II (1527 – 1576)
• Karel II van Oostenrijk (1540 – 1590)
• Anna van Oostenrijk (1528 – 1590)

Isabella van Oostenrijk

Trouwt met Christiaan II van Denemarken (1481 – 1559).

Dochter: Christina van Denemarken.

Maria van Oostenrijk

Trouwt met haar neef Maximiliaan II.

Dochter: Anna van Oostenrijk (1549 -1580).

Filip II van Spanje

Trouwt met de dochter van zijn zus, Anna van Oostenrijk. Hij is geboren in 1527, zij in 1549. Dus toen zij geboren werd was hij al 22.

Zoon: Filip III (1578 -1621).

Anna van Oostenrijk – 1528

Trouwt met een outsider, Albrecht V (1528 – 1579).

Kinderen:

• Maria Anna (1551 – 1608)
• Willem V (1548 – 1626)

Karel II van Oostenrijk

Trouwt met de dochter van zijn zus, Maria Anna. Hij is geboren in 1540 en zij in 1551. Dat leeftijdsverschil valt dus wel mee. Waarschijnlijk omdat hij veel jonger is dan zijn zus (ze schelen 12 jaar).

Kinderen:

• Margaretha van Oostenrijk (1584 – 1611)
• Ferdinand II (1578 – 1637)

Christina van Denemarken

Trouwt met Frans I van Lotharingen (1517 – 1545).

Dochter: Renata van Lotharingen (1544 – 1602).

Willem V

Trouwt met Renata van Lotharingen, die familie van hem is.

Dochter: Maria Anna (1574 – 1616).

Filip III

De ouders van Filip III zijn oom en nichtje. Filip trouwt met zijn tweede nicht: Margaretha van Oostenrijk. Haar ouders zijn óók oom en nichtje.

Kinderen:

• Filip IV (1605 – 1665)
• Maria Anna (1606 – 1646)

Ferdinand II

Zijn ouders zijn oom en nichtje. Hij trouwt met zijn volle nicht Maria Anna. Ook haar ouders waren weer familie van elkaar.

Zoon: Ferdinand III (1608 – 1657)

Maria Anna

Ze trouwt ook met haar volle neef: Ferdinand III.

Ze krijgen zes kinderen waaronder:

• Mariana van Oostenrijk (1634 – 1696).
• Leopold I van Oostenrijk (1640 – 1705).

Filip IV

Trouwt eerst met Elisabeth van Frankrijk (1602–1644) en krijgt daar meerdere kinderen mee. De meeste daarvan overlijden.

Drie van hun kinderen:

• Maria Antonia (1635 – 1636).
• Maria Theresia van Spanje (1638 -1683). Zij trouwt in 1660 met Lodewijk XIV van Frankrijk. Ook wel bekend als de Zonnekoning. Hij laat Versailles bouwen.Overigens waren zij ook weer volle neef en nicht.
• Kroonprins Balthasar Karel (1629–1646).

Maria Theresia van Spanje en Lodewijk XIV van Frankrijk.

Het tweede huwelijk van Filip IV is met de dochter van zijn zus: Mariana van Oostenrijk (destijds nog maar 15).

Ze krijgen meerdere kinderen waarvan er maar twee de volwassen leeftijd bereiken.

• Margaretha Theresia van Spanje (1651–1673).
• Karel II (1661 -1700). De laatste Habsburgse koning van Spanje.

Leopold I

Trouwt met Margaretha Theresia van Spanje (1651–1673). De dochter van zijn zus, Mariana van Oostenrijk.

Ze krijgen vier kinderen.

• Ferdinand Wenzel (1667 – 1668) – overleden als baby.
• Maria Antonia van Oostenrijk (1669 – 1692).
• Johan Leopold (1670) – overleden als baby.
• Maria Anna (1672) – overleden als baby.

Hij trouwt daarna nog twee keer. Met Claudia Felicitas van Oostenrijk (1653–1676) krijgt hij twee kinderen. En met Eleonora Magdalena van Palts-Neuburg (1655–1720) maar liefst tien.

Ik ga verderop meer in op deze tak van de familie.

Karel II

Trouwde met Maria Louise van Orléans (1662 – 1689). Zij was de dochter van de broer van de Zonnekoning. Het was een politiek huwelijk om de banden tussen Frankrijk en Spanje te versterken. Het stel kreeg nooit kinderen. Maria Louise stierf na 10 jaar huwelijk.

Inteelt

Door de eeuwenlange inteelt binnen de Habsburgse familie had Karel waarschijnlijk een verhoogd risico op erfelijke aandoeningen. Hij kampte met ernstige gezondheidsproblemen, ontwikkelde zich lichamelijk langzaam en kreeg geen kinderen. Hoe ernstig zijn verstandelijke beperkingen waren, is onder historici niet helemaal duidelijk. De informatie op TikTok dat Karel niet kon praten en zwaar verstandelijk beperkt was, lijkt overdreven.

Tweede huwelijk

De druk om een erfgenaam te produceren was groot en na de dood van Maria Louise van Orléans trouwde Karel met Maria Anna van Palts-Neuburg (1667 – 1740). Maar ook zij kregen geen kinderen.

De Habsburgse kaak

Op TikTok heb je vast wel eens een filmpje voorbij zien komen over de ‘Habsburgse kaak’. Dit hadden een aantal leden van de Habsburgse familie en werd waarschijnlijk veroorzaakt door inteelt. Kenmerken zijn een vergrote kaak en lippen. Duidelijk een onderbeet.

De genetische inteeltcoëfficiënt van Karel II was ongeveer 0,25. Dat is vergelijkbaar met het kind van een broer en zus. Zijn ouders waren officieel oom en nicht, maar door eeuwenlange inteelt was hun genetische verwantschap veel groter dan normaal.

Einde van Habsburg, start van Bourbon

Karel II stierf in 1700 zonder erfgenamen. Dit leidde tot de Oorlog van de Spaanse Successie (1701–1714). Uiteindelijk werd Filip V van Bourbon, kleinzoon van Lodewijk XIV van Frankrijk, de nieuwe koning van Spanje. Dit markeerde het begin van de Bourbon-dynastie in Spanje.

Habsburg en Sisi

Voor het Habsburg/Sisi gedeelte gaan we terug naar Maximiliaan II die trouwde met zijn nicht: Maria van Oostenrijk. En Ferdinand III, die trouwde met zijn nicht Maria Anna van Spanje.

Maximiliaan II en Maria van Oostenrijk

Kregen een dochter: Anna van Oostenrijk, maar ook nog twee zonen:

• Rudolf II (1552 –1612)
• Matthias (1557 –1619)

Rudolf II

Kreeg geen kinderen en werd opgevolgd door zijn broer: Matthias. Ook die kreeg geen kinderen en werd na zijn dood in 1619 opgevolgd door zijn neef: Ferdinand II (1578–1637).

Ferdinand II

Deze man hebben we al voorbij zien komen. Hij trouwde met zijn volle nicht, Maria Anna van Beieren. Ze kregen verschillende kinderen. Hij werd opgevolgd door zijn zoon Ferdinand III (1608–1657).

Ferdinand III

Hebben we ook al voorbij zien komen. Hij trouwde ook met zijn volle nicht, Maria Anna van Spanje. Zij kregen zes kinderen, waaronder zoon Leopold I. Deze zou zijn vader opvolgen.

Leopold I

Deze man heb ik ook al besproken in dit blog. Maar alleen zijn eerste huwelijk. We gaan nu in op zijn derde huwelijk. Hij kreeg maar liefst 10 kinderen met Eleonora Magdalena van Palts-Neuburg (1655–1720) .

Twee van die kinderen werden later keizer:

• Jozef I (1678–1711).
• Karel VI (1685–1740).

Jozef I werd na zijn vader keizer. Tot hij overleed. Toen nam Karel VI het stokje over.

Karel VI

Trouwde met Elisabeth Christina van Brunswijk-Wolfenbüttel (1691–1750).
Karel VI had geen zoon die hem kon opvolgen. Daarom maakte hij in 1713 een nieuwe regel. Die bepaalde dat ook zijn dochter Maria Theresia de Habsburgse gebieden mocht erven. Maria Theresia (1717 – 1780) werd de machtigste vorstin van Oostenrijk.

Maria Theresia

Kreeg maar liefst 16 kinderen met haar man Frans Stefan van Lotharingen (1708 -1765).

Enkele daarvan zijn belangrijk geweest voor het voortbestaan van de Habsburgse dynastie.

• Jozef II (1741–1790), werd keizer van het Heilige Roomse Rijk.
• Leopold II (1747–1792), volgde zijn broer op toen deze overleed.
• Marie Antoinette (1755–1793), werd koningin van Frankrijk door haar huwelijk met Lodewijk XVI. Haar leven eindigde op 37-jarige leeftijd toen ze in 1793 werd geëxecuteerd.

Leuk weetje: Marie Antoinette wordt vaak geassocieerd met de uitspraak “Laat ze dan cake eten.” Historici denken tegenwoordig dat zij dit nooit heeft gezegd. De uitspraak bestond al voordat zij koningin van Frankrijk werd en werd waarschijnlijk later aan haar toegeschreven om haar af te schilderen als wereldvreemd.

Leopold II

Werd keizer van het Heilige Roomse Rijk toen zijn broer Jozef II stierf. Hij trouwde met Maria Louisa van Spanje (1745–1792) en ze kregen maar liefst 16 kinderen. Waaronder troonopvolger: Frans II (1768–1835).

Frans II

Was de laatste keizer van het Heilige Roomse Rijk. In 1804 riep hij het Oostenrijkse Keizerrijk uit en werd als Frans I de eerste keizer van Oostenrijk. Hij trouwde vier keer.

• Eerste vrouw: Elisabeth van Württemberg (1767–1790), één dochter.
• Tweede vrouw: Maria Theresia van Napels en Sicilië (1772–1807), twaalf kinderen.
• Derde vrouw: Maria Ludovika van Oostenrijk-Este (1787–1816), geen kinderen.
• Vierde vrouw: Carolina Augusta van Beieren (1792–1873), geen kinderen.

Zijn zoon, Ferdinand I van Oostenrijk (1793–1875), volgde hem op.

Ferdinand I

Was een zwakke en onervaren leider. Zijn gezondheid was slecht en hij was fysiek niet echt capabel. Hij was getrouwd met Maria Anna van Savoye (1803–1884) maar had geen kinderen. Na de revoluties van 1848 deed Ferdinand onder druk afstand van de troon. Dit werd gezien als een manier om de monarchie te redden.

Frans Karl

Een logische opvolger lijkt de broer van Ferdinand I, Frans Karl van Oostenrijk (1802–1878). Hij werd echter, vooral door zijn vrouw Sophie van Beieren (1805–1872), overgehaald om afstand te doen van zijn aanspraak op de troon. Daardoor kon zijn achttienjarige zoon Frans Jozef I (1830–1916) keizer worden.

Frans Jozef I en Elisabeth van Beieren

Frans Jozef I trouwde in 1854 met Elisabeth van Beieren (1837–1898), beter bekend als Sisi. Door haar huwelijk werd zij keizerin van Oostenrijk. In 1867 werden Frans Jozef en Elisabeth in Boedapest gekroond tot koning en koningin van Hongarije.

Het einde van de Habsburgse dynastie

Hoewel Sisi zelf geen geboren Habsburger was, trouwde zij in één van de beroemdste vorstenhuizen van Europa. Tegen de tijd dat zij keizerin werd, bestond de Habsburgse dynastie al ruim zeshonderd jaar. De familie zou uiteindelijk regeren tot het einde van de Eerste Wereldoorlog in 1918, toen Oostenrijk-Hongarije uiteenviel en de monarchie werd afgeschaft.

Leuk weetje: de moeder van Frans Jozef I en Sisi waren zussen. Sisi trouwde dus, net als sommige Habsburgers, met haar volle neef.

The post Sisi en de Habsburgse dynastie appeared first on Hanneke op reis.

De kosten (uitgezonderd vlucht) zijn per persoon.

Vlucht

Ik betaalde € 793,94 voor een retourtje Amsterdam – Wenen. We vlogen met KLM.

Transfer

We namen de S7 trein vanaf het vliegveld naar het centrum en betaalden € 11 voor een retourtje.

Airbnb

We verbleven 6 nachten in een Airbnb: € 450,50.

Vervoer

We kochten de Vienna City Card voor € 35, waarmee we gebruik konden maken van het openbaar vervoer én korting kregen bij sommige museums.

Activiteiten

• Sissi pass: € 56.
• Lipizander paarden tour: € 24.
• Bezoeken van de kerktoren: € 7.
• Karlskirche entree: € 7,50.
• Belvedere slot entree: € 28.
• Weltmuseum tickets: € 15.
• Opera tour: € 13.
• Natuurhistorisch museum tickets: € 14.
• Tickets voor het spookhuis op de kermis: € 7,50.
• Tickets voor het Reuzenrad op de kermis: € 13,50.

Eten

• Boodschappen € 40.
• Starbucks Schiphol: € 7.
• Koffie en een taartje bij de Gloriette: € 15.
• Drankjes kerstmarkt: € 5,50.
• Hard Rock Cafë: € 26,13.
• Koffie en taart bij café Aida: € 13,30.
• Chocolademelk op de kerstmarkt: € 5.
• Starbucks: € 5.
• Lunch bij het Natuurhistorisch Museum: € 17,50.
• Warme chocolademelk: € 11.

Souvenirs

• Ansichtkaarten: € 6,60.
• T-shirt: € 30.
• Totebag: € 10.
• Chocolade: € 10.

The post Wat kost een reis naar Wenen? appeared first on Hanneke op reis.

Museum en keizerlijke appartementen

De Hofburg is een enorm paleiscomplex. Het bestaat uit verschillende vleugels, binnenplaatsen, musea en andere gebouwen.

Het Sisi Museum bestaat in feite uit twee onderdelen die in elkaar overlopen:

• Sisi Museum: hier zie je persoonlijke voorwerpen, kleding en reconstructies en leer je over het leven van keizerin Elisabeth.
• Keizerlijke Appartementen (Kaiserappartements): hier loop je door de voormalige woon- en werkkamers van Sisi en keizer Frans Jozef I.

Het Polterabendkleid van Sisi

Een bijzonder kledingstuk in het Sisi Museum is het Polterabendkleid. Sisi droeg deze jurk waarschijnlijk tijdens haar afscheidsfeest in München, vlak voordat ze in 1854 naar Wenen vertrok. Ze was toen pas 16 jaar oud en zou enkele dagen later trouwen met keizer Frans Jozef I.

Op de rok en de lange stola staan Arabische tekens. Deze betekenen ongeveer: ‘O mijn Heer, wat een mooie droom.’ In het museum zie je een reconstructie van de jurk. Het origineel is te kwetsbaar om nog tentoongesteld te worden.

Het laatste officiële portret van Sisi

Dit portret van keizerin Elisabeth werd in 1879 geschilderd door Georg Raab, ter ere van de zilveren bruiloft van Sisi en keizer Frans Jozef I. Het is het laatste geschilderde portret waarvoor Sisi zelf poseerde. Op het schilderij draagt ze haar beroemde robijnen juwelen. De originele sieraden zijn later verdwenen, maar in het Sisi Museum is een reconstructie te zien. Sisi liet zich op latere leeftijd steeds minder graag fotograferen en schilderen. Ze wilde vooral herinnerd worden zoals ze er in haar jongere jaren uitzag.

Replica van de robijnen juwelen.

De beroemde haarsterren van Sisi

Sisi stond bekend om haar prachtige lange haar. Bij speciale gelegenheden versierde ze het met diamanten sterren. Ze had een set van 27 sterren, die beroemd werden door een portret van Franz Xaver Winterhalter uit 1865. Na haar dood kwamen de sterren bij haar kleindochter Elisabeth (dochter van haar zoon Rudolf) terecht. In het Sisi Museum in Wenen kun je replica’s van de beroemde haarsterren bekijken.

Het Hongaarse kroningsgewaad van Sisi

Een van de opvallendste jurken in het Sisi Museum is het Hongaarse kroningsgewaad van Sisi. Ze droeg deze jurk in 1867, toen zij en Frans Jozef I werden gekroond tot koningin en koning van Hongarije. De prachtige jurk werd gemaakt door het beroemde Parijse modehuis Worth en had een enorme sleep. Het originele gewaad bestaat niet meer. De jurk die je in het museum ziet, is een reconstructie op basis van oude foto’s en schilderijen. Na de kroning verruilde Sisi het zware gewaad al snel voor een veel eenvoudigere jurk.

De kroningsjuwelen van Sisi

In het Sisi Museum zijn replica’s te zien van de diamanten juwelen die Sisi droeg tijdens haar kroning tot koningin van Hongarije in 1867. De originele juwelen bestaan niet meer. Sisi droeg de sieraden samen met haar prachtige Hongaarse kroningsgewaad. Het verhaal gaat dat de juwelen ooit eigendom waren van keizerin Maria Theresia.

Frans Jozef I

Frans Jozef stond bekend als een serieuze en plichtsgetrouwe keizer. Hij werkte lange dagen en hield sterk vast aan tradities en de regels van het hof. Dat stond in contrast met Sisi, die juist veel behoefte had aan vrijheid en het hofleven regelmatig ontvluchtte. Hij regeerde bijna 68 jaar, een periode waarin zijn rijk grote veranderingen doormaakte.

Dit portret toont keizer Frans Jozef I van Oostenrijk in het uniform van een veldmaarschalk, geschilderd door de Duitse kunstenaar Franz Xaver Winterhalter rond 1864–1865.

Een originele jurk van Sisi

Niet alle jurken in het Sisi Museum zijn replica’s. Deze blauw-witte jurk is een origineel kledingstuk uit de garderobe van keizerin Elisabeth. Sisi droeg de jurk waarschijnlijk tijdens een verblijf op het Griekse eiland Corfu in de jaren 1890. In de jurk werd een label met een gekroonde dolfijn gevonden. Dit teken werd gebruikt voor kleding uit haar garderobe op Corfu. De lichte kleur is opvallend, omdat vaak wordt gezegd dat Sisi na de dood van haar zoon Rudolf in 1889 alleen nog maar zwart droeg. Deze jurk laat zien dat dit niet altijd het geval was.

De beroemde lange haren van Sisi

Sisi stond bekend om haar prachtige lange haar, dat bijna tot haar hielen reikte. Iedere dag was haar persoonlijke kapster Fanny Feifalik twee tot drie uur bezig met het verzorgen en opsteken ervan. Sisi gebruikte die tijd onder andere om talen te leren. Eens per twee weken werd haar haar gewassen met een mengsel van eigeel en cognac. Dit kon bijna een hele dag duren. Sisi was erg trots op haar haar en vond het vervelend wanneer ze haren verloor. In het Sisi Museum kun je reconstructies bekijken van de bijzondere kapsels die ze droeg.

De intocht van keizer Frans I in Wenen

In de Hofburg hangt een groot schilderij van Johann Peter Krafft. Het toont de intocht van keizer Frans I in Wenen in 1814, nadat Napoleon was verslagen. De keizer wordt enthousiast ontvangen door de inwoners van de stad. Het schilderij moest hem laten zien als een geliefde vorst die vrede naar Oostenrijk bracht. Het werk is ook belangrijk omdat het speciaal werd gemaakt voor de Hofburg en een beeld geeft van de Habsburgse geschiedenis vóór de tijd van Sisi en Frans Jozef I.

Sisi en de Habsburgers

Toen Elisabeth in 1854 trouwde met keizer Frans Jozef I, kwam ze terecht in de Habsburgse dynastie. Frans Jozef behoorde officieel tot het Huis Habsburg-Lotharingen, de familie die over het Oostenrijkse keizerrijk regeerde.

De Habsburgers stonden erom bekend om binnen de familie te trouwen. Wil je meer weten over deze dynastie? Lees dan mijn blog over Sisi en de Habsburgers.

De gymnastiekkamer van Sisi

Sisi was erg bezig met haar uiterlijk en haar gewicht. In haar vertrekken in de Hofburg had ze zelfs een eigen gymnastiekkamer. Hier trainde ze onder andere aan ringen en andere toestellen. Dat was heel bijzonder, want in de 19e eeuw was het niet gebruikelijk dat vrouwen van het hof aan sport deden.

Sisi was ongeveer 1,72 meter lang en woog meestal minder dan 50 kilo. Ze volgde regelmatig strenge diëten en bewoog veel. Tegenwoordig wordt daarom soms gedacht dat ze een eetstoornis had. Of Sisi echt anorexia had, kunnen we niet met zekerheid zeggen. Wel is duidelijk dat ze erg streng was voor haar lichaam en veel waarde hechtte aan een slank uiterlijk.

De Grand Salon van Sisi

De Grand Salon was een van de belangrijkste kamers in de appartementen van Sisi in de Hofburg. Ze gebruikte deze kamer vooral om gasten te ontvangen. Sisi en Frans Jozef I ontbeten hier soms ook samen. De inrichting van de kamer laat Sisi’s liefde voor Griekenland en het Middellandse Zeegebied zien. Aan de muren hangen schilderijen met mediterrane landschappen en in de kamer staat een beeld van de Griekse muze Polyhymnia.

Het huwelijk tussen Frans Jozef I en Sisi

Frans Jozef I zou oorspronkelijk helemaal niet met Sisi trouwen. In 1853 reisde de 15-jarige Elisabeth met haar moeder en haar oudere zus Helene naar Bad Ischl. Het plan van hun moeders was dat Frans Jozef zich zou verloven met Helene. Maar toen Frans Jozef de zussen ontmoette, werd hij verliefd op Sisi. Op 19 augustus 1853 verloofden ze zich. Sisi zelf was veel minder enthousiast en voelde zich geïntimideerd door alle aandacht

Ze trouwden op 24 april 1854 in Wenen. Sisi was toen pas 16 jaar. Het was dus geen puur politiek gearrangeerd huwelijk: Frans Jozef koos haar omdat hij verliefd op haar was. Voor Sisi lag het ingewikkelder. Ze was wel gesteld op hem, maar zou al vroeg hebben beseft dat vooral zijn positie als keizer een probleem voor haar zou worden.

Was Sisi gelukkig aan het hof?

Bepaald niet. Sisi groeide op in Beieren, waar haar jeugd relatief vrij en informeel was. In Wenen kwam ze ineens terecht aan een van de strengste hoven van Europa. Haar dagen werden bepaald door regels, etiquette en officiële verplichtingen. Ze had bovendien nauwelijks privacy. Het Sisi Museum omschrijft het hofleven voor haar zelfs als eerder een nachtmerrie dan een droom.

En dan was er nog haar schoonmoeder/ tante: aartshertogin Sophie. In het begin was Sophie juist blij dat haar zoon zo verliefd was. Later ontstonden er wel grote conflicten, onder andere over de opvoeding van Sisi’s kinderen en over wat er van haar als keizerin werd verwacht.

Sisi voelde zich steeds meer opgesloten. Ze hield niet van ceremonies en officiële ontvangsten en wilde veel meer vrijheid dan haar positie toeliet. In de loop der jaren begon ze daarom steeds vaker weg te vluchten van Wenen. Ze verbleef graag in Hongarije en reisde later maandenlang door Europa. Uiteindelijk leefden Sisi en Frans Jozef I grotendeels gescheiden levens. Ze bleven wel contact houden en ontwikkelden een soort vriendschap op afstand. Frans Jozef bleef bovendien zijn hele leven sterk aan haar gehecht.

Eetzaal van de keizerlijke appartementen.

Waarom hield Sisi zo van Hongarije?

Sisi voelde zich in Hongarije veel vrijer dan aan het keizerlijke hof in Wenen. Ze hield van de Hongaarse cultuur en leerde zelfs Hongaars. Ook had ze goede contacten met belangrijke Hongaren, onder wie politicus Gyula Andrássy. Sisi steunde de wens van Hongarije om meer zelfstandigheid te krijgen. In 1867 werden zij en Frans Jozef I gekroond tot koning en koningin van Hongarije. Daarna verbleef Sisi regelmatig in Paleis Gödöllő bij Boedapest. Hier kon ze paardrijden, wandelen en ontsnappen aan de strenge regels van het Weense hof.

Hieronder zie je een reconstructie van de comfortabele salonwagon waarin Sisi door Europa reisde. Dat is nogal wat anders dan economy vliegen of tweedeklas reizen met de NS.

De luxe kroonluchters in de Hofburg

In de Keizerlijke Appartementen hangen verschillende grote historische kroonluchters. Ze waren niet alleen bedoeld om de kamers te verlichten, maar maakten ook deel uit van de luxe inrichting van het keizerlijke paleis.

Selfie in het Sisi Museum.

Kinderen

Sisi en keizer Frans Jozef I kregen vier kinderen:

• Sophie (1855–1857) – overleed toen ze twee jaar oud was tijdens een reis door Hongarije.
• Gisela (1856–1932) – trouwde later met prins Leopold van Beieren.
• Rudolf (1858–1889) – hun enige zoon en daarmee de kroonprins. Hij kwam op 30-jarige leeftijd om het leven in Mayerling.
• Marie Valerie (1868–1924) – hun jongste dochter, geboren in Boedapest.

Haar relatie met het moederschap was behoorlijk ingewikkeld. Sisi kreeg haar eerste dochter toen ze 17 jaar oud was. Aan het Weense hof had ze bovendien weinig zeggenschap over haar eigen kinderen. Haar schoonmoeder, aartshertogin Sophie, nam een groot deel van de opvoeding van Sophie en Gisela over. De kinderen kregen zelfs kamers dicht bij die van hun grootmoeder in plaats van bij Sisi. Elisabeth verzette zich hiertegen, maar kon zich aanvankelijk moeilijk tegen haar schoonmoeder en de regels van het hof verweren.

De dood van haar oudste dochter Sophie in 1857 was een zware klap. Het meisje werd ziek tijdens een reis naar Hongarije en stierf daar op tweejarige leeftijd. Sisi voelde zich schuldig en trok zich daarna een tijdlang terug uit de opvoeding van Gisela.

Met Rudolf had ze eveneens een ingewikkelde band. Ook zijn opvoeding werd grotendeels door anderen bepaald. Toen Rudolf als klein kind een zeer strenge militaire opvoeding kreeg, greep Sisi uiteindelijk wel in en eiste ze van Frans Jozef dat zij meer zeggenschap kreeg. Rudolf en Sisi leken in karakter op sommige punten op elkaar, maar waren later niet bijzonder hecht. Zijn dood in 1889 verwoestte haar wel.

Heel anders was het met Marie Valerie. Zij werd tien jaar na Rudolf geboren, toen Sisi inmiddels veel sterker stond tegenover het hof. Ditmaal bepaalde ze zelf hoe haar dochter werd opgevoed. Ze was uitzonderlijk betrokken bij Marie Valerie en nam haar veel mee op reis. Omdat ze in Boedapest werd geboren en Sisi haar bewust in een Hongaarse omgeving liet opgroeien, kreeg ze de bijnaam ‘het Hongaarse kind’.

De Historische Conferentiezaal

In de Historische Conferentiezaal besprak keizer Frans Jozef I belangrijke staatszaken met zijn ministers. Hij leidde hier vergaderingen waarin politieke en bestuurlijke beslissingen werden besproken. Aan de muren hangen grote schilderijen van leden van de Habsburgse familie. De zaal laat daardoor goed zien dat de Hofburg niet alleen een woonpaleis was. Het was ook een belangrijke plek van waaruit het enorme rijk werd bestuurd.

De dood van kroonprins Rudolf

Een gebeurtenis die grote invloed had op het leven van Sisi was de dood van haar enige zoon, kroonprins Rudolf. Hij was de enige zoon van Sisi en keizer Frans Jozef I en daarmee de troonopvolger van Oostenrijk-Hongarije.

Rudolf had een moeilijke relatie met het keizerlijke hof en met zijn vader. Hij had andere politieke ideeën dan Frans Jozef en voelde zich steeds ongelukkiger. Ook zijn huwelijk met prinses Stéphanie van België was niet gelukkig. Rudolf had verschillende buitenechtelijke relaties en kampte in de laatste jaren van zijn leven met grote persoonlijke problemen.

Op 30 januari 1889 werd de 30-jarige Rudolf dood gevonden in zijn jachtslot in Mayerling, samen met zijn 17-jarige minnares Mary Vetsera. Wat er die nacht precies gebeurde, is nooit helemaal opgehelderd. De meest geaccepteerde verklaring is dat Rudolf eerst Mary doodschoot, waarschijnlijk met haar instemming, en daarna zichzelf van het leven beroofde. Het Weense hof probeerde de werkelijke gebeurtenissen aanvankelijk geheim te houden.

Voor Sisi was de dood van haar zoon een enorme klap. Ze trok zich daarna nog verder terug uit het openbare leven en droeg vanaf dat moment vrijwel alleen nog zwarte rouwkleding. Haar kostbare juwelen gaf ze grotendeels weg aan haar dochters en kleinkinderen. In plaats daarvan droeg ze eenvoudige zwarte rouwsieraden van bijvoorbeeld glas en git. Ook zwarte sluiers en waaiers werden onderdeel van haar uiterlijk.

Na de dood van Rudolf werd Sisi steeds teruggetrokkener en rustelozer. Ze reisde veel en probeerde het hofleven in Wenen zoveel mogelijk te vermijden. Volgens het Sisi Museum werd ze steeds somberder en verlangde ze in haar laatste levensjaren zelfs naar de dood.

De moord op keizerin Sisi

Het leven van keizerin Sisi kwam op 10 september 1898 plotseling ten einde. Ze was op dat moment 60 jaar oud en verbleef in Zwitserland. Sisi reisde graag zonder veel aandacht en verbleef in Genève onder de naam gravin van Hohenembs. Toch ontdekte een plaatselijke krant dat de beroemde keizerin in de stad was.

Die informatie bereikte ook de Italiaanse anarchist Luigi Lucheni. Hij was naar Genève gekomen met het plan een belangrijk lid van de Europese adel te vermoorden. Zijn oorspronkelijke doelwit was de prins van Orléans, maar die had zijn bezoek aan Genève afgezegd. Toen Lucheni hoorde dat Sisi in de stad was, besloot hij haar als nieuw doelwit te kiezen. Het ging hem dus niet persoonlijk om Sisi: voor hem stond zij symbool voor de aristocratie waartegen hij zich verzette.

Sisi liep die dag samen met haar hofdame Irma Sztáray naar de aanlegplaats aan het Meer van Genève. Daar wachtte Lucheni haar op. Hij had geen pistool of mes, maar gebruikte een scherpgevijlde metalen vijl. Daarmee stak hij Sisi in haar borst.

In eerste instantie leek de verwonding niet ernstig. Sisi viel op de grond, stond weer op en dacht dat de man haar alleen hard had geduwd. Ze liep verder en ging aan boord van de boot naar Montreux. Kort daarna zakte ze in elkaar. Toen haar kleding werd losgemaakt, werd een kleine wond op haar borst ontdekt. De vijl had haar hart geraakt en Sisi overleed aan een inwendige bloeding.

Lucheni werd kort na de aanslag gearresteerd en kreeg een levenslange gevangenisstraf. Sisi’s lichaam werd naar Wenen gebracht, waar ze werd begraven in de Kapucijnercrypte, de traditionele grafkelder van de Habsburgers. Haar gewelddadige dood droeg sterk bij aan de mythe die later rond keizerin Sisi ontstond.

Een replica van de rouwjurk die Sisi droeg toen ze werd vermoord.

Foto van waar de vijl Sisi raakte.

Deze rouwmantal en schoenen droeg Sisi toen ze werd vermoord.

De dood van keizer Frans Jozef I

Keizer Frans Jozef I leefde nog achttien jaar na de moord op Sisi. Zijn laatste levensjaren stonden in het teken van verlies en oorlog. Hij had niet alleen zijn vrouw verloren, maar eerder ook zijn zoon Rudolf en zijn broer Maximiliaan.

In 1914 begon de Eerste Wereldoorlog. Frans Jozef was toen al 83 jaar oud. Twee jaar later ging zijn gezondheid snel achteruit. In november 1916 kreeg hij een longontsteking, maar hij bleef ondanks zijn ziekte werken.

Op 21 november 1916 overleed Frans Jozef in Paleis Schönbrunn in Wenen. Hij was 86 jaar oud en had bijna 68 jaar geregeerd. Daarmee was hij een van de langst regerende vorsten van Europa.

Frans Jozef werd begraven in de Kapucijnercrypte in Wenen. Zijn graf ligt naast dat van Sisi en hun zoon Rudolf. Zijn achterneef Karel I volgde hem op als keizer. Lang kon Karel niet regeren: in 1918 eindigde de Eerste Wereldoorlog en viel Oostenrijk-Hongarije uiteen. Daarmee kwam ook een einde aan eeuwen van Habsburgse heerschappij.

Meer Wenen

The post Het Sisi Museum in Wenen appeared first on Hanneke op reis.

Het ontstaan van het Weltmuseum Wien

De geschiedenis van het Weltmuseum Wien begint al in de 16e eeuw. Aartshertog Ferdinand II van Tirol verzamelde in Schloss Ambras bij Innsbruck bijzondere voorwerpen uit verschillende delen van de wereld. Zulke verzamelingen waren in die tijd populair bij Europese vorsten. Ze werden ook wel rariteitenkabinetten of Wunderkammern genoemd.

In de eeuwen daarna groeide de verzameling verder. Een belangrijke stap volgde in 1806. Keizer Frans I kocht op een veiling in Londen meer dan 200 voorwerpen uit Oceanië en Noord-Amerika. Deze waren verzameld tijdens de beroemde ontdekkingsreizen van James Cook. In 1817 stuurde de keizer bovendien een wetenschappelijke expeditie naar Brazilië. Ook daarvan kwamen veel voorwerpen naar Wenen.

Ook de Oostenrijkse troonopvolger Frans Ferdinand speelde een belangrijke rol. Tijdens zijn wereldreis van 1892 en 1893 verzamelde hij duizenden voorwerpen. Zijn collectie werd vanaf 1912 tentoongesteld in de Neue Hofburg, waar tegenwoordig het Weltmuseum Wien is gevestigd.

Na de Eerste Wereldoorlog werden verschillende verzamelingen samengevoegd. In 1928 opende het Museum für Völkerkunde. In 2013 kreeg het de naam Weltmuseum Wien. Na een grote vernieuwing werd de vaste tentoonstelling in 2017 opnieuw geopend.

Een deel van de collectie van het Weltmuseum Wien werd verzameld tijdens de koloniale periode. Niet alle voorwerpen kwamen onder eerlijke of vrijwillige omstandigheden naar Europa. Daarom onderzoekt het museum tegenwoordig de herkomst van de collectie. Voorwerpen waarvan blijkt dat ze door roof of onder ongelijke omstandigheden zijn verkregen, kunnen worden teruggegeven aan het land of de gemeenschap van herkomst.

De Lichthal van het Weltmuseum Wien

Een van de mooiste ruimtes van het Weltmuseum Wien is de grote Lichthal of zuilenhal. De ruimte maakt deel uit van de Neue Burg, die vanaf 1881 werd gebouwd als uitbreiding van de Hofburg. Het gebouw was oorspronkelijk bedoeld voor de keizerlijke familie, maar werd nooit helemaal voltooid. De indrukwekkende hal met hoge zuilen en veel marmer laat nog goed zien hoe groot en luxe de plannen van de Habsburgers waren. Tegenwoordig vormt de hal het centrale hart van het Weltmuseum Wien.

De verentooi van Montezuma

Terwijl ik in 2019 bezig was met mijn wereldreis door Zuid-Amerika, kwam ik het verhaal tegen van de Azteekse verentooi van Montezuma uit Mexico. De verentooi werd rond 1515 gemaakt en bestaat uit honderden veren, waaronder lange groene veren van de quetzal vogel. Daarnaast is hij versierd met meer dan duizend kleine gouden plaatjes. Voor de Azteken waren zulke veren zeer kostbaar.

De verentooi is tegenwoordig extra bijzonder omdat het de enige bewaard gebleven Meso-Amerikaanse verentooi van dit type is. Ik wist toen al, ik moet en zal deze tooi een keer zien. En zes jaar later was het eindelijk zover!

De verentooi staat vaak bekend als de verentooi of kroon van Montezuma II, de Azteekse heerser die regeerde toen de Spanjaarden onder leiding van Hernán Cortés Mexico binnenvielen. Toch bestaat er geen bewijs dat de verentooi werkelijk van Moctezuma was. Volgens het Weltmuseum is het zelfs waarschijnlijker dat het een hoofdtooi van een priester was. Dergelijke hoofdtooien werden in Meso-Amerika gebruikt door onder andere heersers en priesters.

Ook is niet bekend hoe de verentooi van Mexico naar Europa kwam. Na de Spaanse verovering van het Azteekse Rijk tussen 1519 en 1521 werden veel kostbare voorwerpen naar Europa gebracht. De verentooi komt echter niet herkenbaar voor op de bewaard gebleven lijsten van deze voorwerpen.

We weten wel dat hij in 1596 in Europa was. In dat jaar werd hij vermeld in een inventaris van de verzameling van aartshertog Ferdinand II van Tirol in Schloss Ambras bij Innsbruck. Opvallend genoeg wist men toen niet precies wat het voorwerp was. Het werd omschreven als een soort ‘Moorse hoed’ met lange groene en gouden veren. In het begin van de 19e eeuw kwam de verentooi naar Wenen en uiteindelijk belandde hij in het huidige Weltmuseum.

Mexico heeft zich in het verleden ingezet om het voorwerp terug naar Mexico te krijgen. Het probleem is dat de ruim 500 jaar oude veren extreem kwetsbaar zijn. Mexicaanse en Oostenrijkse onderzoekers concludeerden na gezamenlijk onderzoek dat de trillingen tijdens vervoer ernstige schade zouden kunnen veroorzaken. Daarom blijft de verentooi voorlopig in Wenen.

De Keizerlijke Wapen- en Harnaskamer

In hetzelfde gebouw als het Weltmuseum vind je de Keizerlijke Wapen- en Harnaskamer. Hier staan honderden historische harnassen en wapens, vooral uit de 15e, 16e en 17e eeuw. Je ziet zelfs paarden die volledig met een harnas zijn uitgerust. Veel harnassen behoorden toe aan leden van de Habsburgse familie en andere Europese vorsten. Ze werden gebruikt tijdens gevechten en toernooien, maar ook bij belangrijke gebeurtenissen zoals kroningen en huwelijken. Een rijk versierd harnas was bovendien een manier om rijkdom en macht te laten zien.

Een harnas met een metalen rok

Een opvallend voorwerp in de Keizerlijke Wapen- en Harnaskamer is dit kostuumharnas uit ongeveer 1526. Het werd waarschijnlijk gemaakt voor Albrecht van Brandenburg ter gelegenheid van zijn huwelijk met Dorothea van Denemarken. Bijzonder is de grote geplooide rok. De maker probeerde hiermee kleding van stof na te maken in staal. Ook de bijzondere maskerhelm maakte het harnas geschikt voor indrukwekkende feesten en optochten. Het complete harnas weegt bijna 34 kilo.

Harnassen uit de renaissance

In de Keizerlijke Wapen- en Harnaskamer staan complete harnassen uit de renaissance. Ze moesten het lichaam tijdens gevechten en toernooien beschermen, maar waren ook een teken van rijkdom en macht. De vorm volgde zelfs de mode van die tijd. Brede schouders, een smalle taille en een bolle borst moesten de drager sterk en indrukwekkend laten lijken. Veel harnassen werden speciaal op maat gemaakt voor leden van de adel en de keizerlijke familie.

Kinderharnassen

Ook jonge prinsen kregen vroeger een eigen harnas. Deze kinderharnassen werden speciaal op maat gemaakt en waren meestal niet bedoeld voor echte gevechten. Kinderen uit vorstelijke families leerden wel al jong paardrijden en omgaan met wapens. Daarnaast was een mooi harnas een belangrijk statussymbool. Het liet de rijkdom en macht van de familie zien. Omdat kinderen snel groeiden, konden ze hun kostbare harnas vaak maar korte tijd dragen.

Hoewel kinderen snel uit het harnas groeiden werd er toch een behoorlijke smak geld voor neergelegd. Wat je tegenwoordig voor een sportauto betaald, laten we zeggen een Ferrari, zo duur kostte destijds een harnas.

Een harnas dat eruitziet als kleding

Dit bijzondere harnas werd in 1523 gemaakt voor Wilhelm von Rogendorf, een belangrijke militair in dienst van de Habsburgers. De maker liet zich inspireren door de opvallende kleding van Duitse Landsknechten. De grote mouwen, plooien en versieringen lijken van stof te zijn, maar zijn volledig gemaakt van staal. Het rijk versierde harnas was vooral bedoeld om indruk te maken tijdens parades en andere belangrijke gelegenheden. Het laat mooi zien dat een harnas in de renaissance niet alleen bescherming bood, maar ook een teken van rijkdom en status was.

Waarom zien de helmen eruit als gezichten?

De helmen van een harnas moesten het gezicht zo goed mogelijk beschermen. Daarom bleef er vaak alleen een smalle opening over om doorheen te kijken. Kleine gaatjes zorgden ervoor dat de drager kon ademen. In de renaissance maakten wapensmeden van zo’n helm ook een kunstwerk. Ze gaven het vizier soms de vorm van een menselijk gezicht en versierden het staal met plooien en andere details. Een kostbaar harnas bood dus niet alleen bescherming, maar moest de eigenaar ook machtig en indrukwekkend laten lijken.

Van Brazilië naar het Weltmuseum Wien

Een belangrijk deel van de collectie van het Weltmuseum Wien komt uit Brazilië. Het verhaal achter deze verzameling begint in 1817. In dat jaar vertrok aartshertogin Leopoldine, dochter van keizer Frans I van Oostenrijk, naar Brazilië. Ze zou daar trouwen met de Portugese kroonprins Dom Pedro, die later keizer Pedro I van Brazilië werd. Het huwelijk paste bij de politiek van de Habsburgers, die hun invloed graag uitbreidden door huwelijken met andere vorstenhuizen.

Met Leopoldine reisde ook een groep Oostenrijkse wetenschappers naar Brazilië. Zij onderzochten de planten, dieren en bevolking van het land. Een van hen was de zoöloog Johann Natterer. Hij raakte zo geïnteresseerd in Brazilië dat hij er maar liefst 18 jaar bleef. Tijdens zijn reizen verzamelde hij veel voorwerpen van inheemse volken. Deze werden naar Wenen gestuurd.

De verzameling van Natterer bestaat uit 2.147 geregistreerde objecten en is volgens het Weltmuseum de belangrijkste etnografische verzameling ter wereld over de inheemse bevolking van Brazilië aan het begin van de 19e eeuw. Je vindt er voorwerpen van verschillende volken, waaronder de Munduruku, van wie ook de bijzondere hoofdtrofee en verenvoorwerpen in het museum afkomstig zijn

Hoofdtrofee van de Munduruku

Dit bijzondere voorwerp komt van de Munduruku, een inheems volk uit het Amazonegebied van Brazilië. In het verleden namen Munduruku-krijgers tijdens oorlogen de hoofden van verslagen vijanden mee als trofee. Deze hoofden stonden symbool voor macht en speelden een belangrijke rol tijdens rituelen. De hoofdtrofee werd bewerkt en versierd met onder andere veren en koorden. Tijdens speciale ceremonies droegen de krijgers feestelijke kleding met veren. De trofee had voor de Munduruku niet alleen te maken met oorlog, maar ook met kracht en de gemeenschap.

Onderdeel van een Māori-oorlogskano

Dit rijk versierde houten voorwerp uit 1879 vormde de achtersteven van een Māori-oorlogskano uit Nieuw-Zeeland. Onderaan staat een beschermende figuur, een kaitiaki. Deze moest ervoor zorgen dat de kano veilig en succesvol kon reizen. In het houtsnijwerk zijn ook gezichten van watergeesten verwerkt, met ogen van glanzend parelmoer. Zij vormden volgens het Māori-geloof een verbinding tussen de wereld van de mensen en die van de goden.

Verenhoofdtooi uit Noord-Amerika

Deze verenhoofdtooi werd rond 1990 gemaakt in Florida. Opvallend is dat dit soort hoofdtooien daar vroeger helemaal niet werden gedragen. Ze waren oorspronkelijk vooral verbonden met bepaalde inheemse volken van de Great Plains. In de 20e eeuw werd de verenhoofdtooi wereldwijd een algemeen symbool voor de oorspronkelijke bevolking van Noord-Amerika. Ook onder inheemse volken zelf kreeg de hoofdtooi een bredere betekenis. Hij werd steeds minder verbonden met oorlog en juist meer met leiderschap en gezag.

Kunst uit het Koninkrijk Benin

In het Weltmuseum vind je bijzondere kunstvoorwerpen uit het historische Koninkrijk Benin, dat lag in het huidige Nigeria. Dit messing voorwerp uit de 16e of 17e eeuw stelt waarschijnlijk Oba Ozolua voor, een machtige koning en krijger. Veel kunstvoorwerpen uit Benin kwamen na de Britse aanval op Benin City in 1897 in Europa terecht. Britse soldaten plunderden het koninklijk paleis en namen duizenden voorwerpen mee. Een deel werd later verkocht aan musea en verzamelaars. Tegenwoordig wordt daarom veel onderzoek gedaan naar de herkomst van deze kunst en naar de teruggave ervan aan Nigeria.

Gedenkhoofden van de koningen van Benin

Deze bijzondere hoofden komen uit het historische Koninkrijk Benin, in het huidige Nigeria. Ze stellen overleden koningen voor en stonden op speciale voorouderaltaren in het koninklijk paleis. De hoofden zijn gemaakt van messing en tonen de Oba met zijn koninklijke hoofdtooi. Sommige hoofden dienden ook als standaard voor een rijk versierde olifantenslagtand. De voorouderaltaren waren belangrijk om overleden koningen te eren en speelden een rol in de macht en tradities van het koningshuis. Veel kunst uit het paleis werd na de Britse plundering van Benin City in 1897 naar Europa gebracht.

Moderne kunst uit het Koninkrijk Benin

Niet alle Benin-kunst in het Weltmuseum is eeuwenoud. Deze messing bustes van een koning en koningin zijn in 2005/2006 gemaakt in Benin City. Ze stellen geen specifieke personen voor, maar zijn geïdealiseerde afbeeldingen van een Oba en een van zijn vrouwen. Opvallend is dat koninginnen vóór 1897 niet op deze manier werden afgebeeld. Dit soort beelden is mede beïnvloed door Europese beeldhouwkunst en wordt tegenwoordig onder andere gebruikt om overleden personen te herdenken. Zo laat het museum zien dat de beroemde kunsttraditie van Benin nog altijd voortleeft.

Poolkleding voor een Oostenrijkse expeditie

Deze warme kleding werd vóór 1882 in Oostenrijk gemaakt voor de Oostenrijkse Jan Mayen-expeditie naar het Noord-Atlantische gebied. De makers gebruikten traditionele kleding van Inuit als voorbeeld. Ook kregen ze hulp van Heinrich Klutschak, die ongeveer twee jaar onder Inuit had geleefd en veel had geleerd over hun kleding. De expeditiekleding werd gemaakt van rendierhuid, dat zelfs bij extreme kou soepel blijft. Het is een mooi voorbeeld van hoe Europese ontdekkingsreizigers kennis van inheemse volken gebruikten om in het poolgebied te kunnen overleven.

Hawaïaanse mantel van veren

Een bijzonder voorwerp in het Weltmuseum is deze Hawaïaanse verenmantel. Zulke mantels werden gedragen door belangrijke leiders en waren een teken van macht en hoge status. De veren werden zorgvuldig vastgemaakt aan een netwerk van plantenvezels. Vooral rode en gele veren waren kostbaar. Voor één mantel waren soms veren van duizenden vogels nodig. De mantels waren niet alleen mooi, maar hadden ook een belangrijke ceremoniële en spirituele betekenis.

Interactieve installatie. Wie draagt de broek?

Meer Wenen

The post Het Weltmuseum in Wenen appeared first on Hanneke op reis.

Door de eeuwen heen veranderden deze wintermarkten steeds meer in echte kerstmarkten. Tegenwoordig staan in november en december op verschillende pleinen in Wenen sfeervolle kraampjes met kerstversiering, cadeaus, eten, Glühwein en warme punch.

In dit blog lees je welke kerstmarkten ik en mijn moeder hebben gezocht in Wenen.

Kerstmarkt bij het Rathaus

De bekendste kerstmarkt is de Wiener Christkindlmarkt bij het Rathaus. Hier vind je veel kraampjes, kerstverlichting, eten en drinken en een ijsbaan.

Wij vonden dit de leukste kerstmarkt. Er zijn heel veel kraampjes en er heerst een gezellige sfeer.

Toen wij er waren stond er een boom met allemaal rode hartjes erin. Om de zoveel tijd vloog er een hart over een soort kabelbaan naar de boom toe. We zagen deze locatie later ook nog terugkomen in een tv-serie. Heel grappig.

Prachtige kerstballen te koop. Maar erg duur.

Heerlijk was dit gerecht. Langos, wat oorspronkelijk uit Hongarije komt. Het is een soort aardappeldeeg met een topping van knoflooksaus en uien.

De sneeuwbollen konden natuurlijk niet ontbreken.

Lebkuchenhertz, een soort kruidkoek in de vorm van een hart met een leuke spreuk erop.

Kerstmarkt bij Schloss Schönbrunn

Een andere populaire kerstmarkt in Wenen is die bij Schloss Schönbrunn. Toen wij er waren was het nog niet donker, maar dat kon de pret niet drukken.

Overal werd weer heerlijk eten verkocht. Ik moet wel eerlijk zijn, als je glutenvrij bent dan kan het lastig zijn om iets te vinden.

Wij vonden dit een leuke kerstmarkt. Wel iets kleiner dat die bij het Rathaus denk ik.

Ik had friet met een vegetarische schnitzel.

Mijn glutenvrij-etende moeder had patat.

Andere kerstmarkten in Wenen

We zijn ook nog even bij de Prater kermis kerstmarkt geweest. Vonden we niet heel indrukwekkend. Ze hadden wel een goede selectie chocolademelken. Van wit met aardbei tot puur met pistache. Betaal je wel € 5 voor (in 2025), maar dat was eigenlijk overal zo.

Voor een kleinere en gezellige kerstmarkt kun je naar Spittelberg, waar de kraampjes tussen smalle historische straatjes staan. De markt op Karlsplatz staat juist bekend om kunst en handgemaakte producten.

Meer Wenen

The post Kerstmarkten in Wenen appeared first on Hanneke op reis.

Van keizerlijke meubels tot museum

De geschiedenis van het Meubelmuseum in Wenen begint in 1747. Keizerin Maria Theresia stelde een speciale inspecteur aan voor de meubels van het keizerlijke hof. Deze inspecteur beheerde en onderhield de meubels en zorgde voor het vervoer tussen de verschillende paleizen.

Dat vervoer was belangrijk. De keizerlijke familie verbleef namelijk niet het hele jaar op dezelfde plek. Ze wisselden bijvoorbeeld tussen de Hofburg, Schloss Schönbrunn en andere keizerlijke verblijven. Een deel van de inrichting verhuisde met hen mee.

Keizer Franz Joseph liet in 1901 een groot centraal meubeldepot bouwen aan de Mariahilfer Straße. Hier bewaarde het hof meubels die niet in gebruik waren. Vanaf 1924 kreeg ook het publiek toegang tot een deel van de collectie. Na een grote verbouwing opende het gebouw in 1998 als modern museum.

Reiskoffers van de keizerlijke familie.

Wat kun je zien in het Möbelmuseum Wien?

De collectie bestaat uit ongeveer 165.000 voorwerpen. Daarvan zijn er enkele duizenden in het museum te zien.

Tegenwoordig kitsch, maar back in the day was deze porseleinen kroonluchter helemaal hip.

Een ‘klein’ overzicht van kroonluchters die ooit in de paleizen hingen.

Een groot deel van de collectie komt uit de tijd van de Habsburgers. Je ziet meubels en persoonlijke voorwerpen van onder anderen Maria Theresia, keizer Franz Joseph, keizerin Elisabeth (Sisi) en kroonprins Rudolf. Zo krijg je een goed beeld van de manier waarop de keizerlijke familie woonde.

Deze rolstoel werd gemaakt rond 1740 voor keizerin Elisabeth Christine van Brunswijk-Wolfenbüttel.

Schilderij van keizerin Maria Theresia in een gele jurk. Geschilderd door Alois Hans Schram in 1894.

Portretten van keizer Frans Jozef I op verschillende leeftijden.

Dit is de weelderige wieg van kroonprins Rudolf van Oostenrijk, gemaakt in 1858.Rodolf was de enige zoon van keizer Frans Jozef I en Sisi.

Op de foto hieronder zie je een paar portretten van kroonprins Rudolf van Oostenrijk. Hij kwam noodlottig aan zijn einde en Sisi kwam er nooit echt overheen.

Het museum laat daarnaast verschillende woonstijlen zien. Denk aan barok, rococo, Empire en Biedermeier. En je vindt er ontwerpen van bekende namen zoals Otto Wagner, Josef Hoffmann en Adolf Loos.

Het Möbelmuseum Wien draait dus om veel meer dan oude stoelen, tafels en kasten. De collectie laat zien hoe wonen en interieur door de eeuwen heen veranderden.

Een 17e-eeuwse Augsburgse Kabinetkast met ebbenhout en ingelegde stenen (pietra dura).

Op de foto hieronder zie je hoe een jachtkamer er rond 1900 ongeveer uitzag.

Ontzettend veel spiegels. Hoe weet je anders of je er goed uitziet?

Giraffe piano

Op de foto hieronder zie je een salonstijl uit de vroege 19e eeuw (rond 1815), met als blikvanger een in Wenen uitgevonden girafpiano (een staande vleugel).

Exotisch behang

Het panoramabehang is een zogeheten papier peint (bedrukt panoramabehang) uit Frankrijk, destijds gemaakt door de beroemde fabrikant Joseph Dufour.
Het tafereel heet “Les Sauvages de la Mer Pacifique” (De wilden van de Stille Oceaan) of beeldt vergelijkbare reizen uit de vroege 19e eeuw uit (zoals de ontdekkingsreizen van kapitein James Cook). Het toont een geromanantiseerd, exotisch beeld van ontmoetingen tussen Europeanen en bewoners van verre eilanden.

Meer Wenen

The post Het Meubelmuseum in Wenen appeared first on Hanneke op reis.

De Votivkirche

De indrukwekkende Votivkirche werd in de 19e eeuw gebouwd nadat keizer Frans Jozef een aanslag op zijn leven had overleefd. Zijn broer liet daarna geld inzamelen voor de bouw.

De Votivkirche is gebouwd in neogotische stijl en valt vooral op door de twee hoge torens. Binnen vind je mooie glas-in-loodramen, hoge gewelven en verschillende kunstwerken. De kerk ligt naast het Sigmund-Freud-Park en is gratis te bezoeken.

Light of Creation

In de Votivkirche kun je de bijzondere lichtshow Light of Creation bekijken. Tijdens deze show worden de muren, hoge gewelven en glas-in-loodramen van de kerk verlicht met kleurrijke beelden en lichteffecten. De lichtshow wordt gecombineerd met speciaal gecomponeerde muziek en duurt ongeveer 30 minuten.

Deze show is echt 100% aan te raden als je in Wenen bent. Het is zo mooi gedaan. En dan met de muziek die door de kerk galmt, echt prachtig.

Stephansdom

De Stephansdom is de bekendste kerk van Wenen en staat midden in het historische centrum. De eerste kerk op deze plek werd in 1147 ingewijd. In de eeuwen daarna werd het gebouw steeds verder uitgebreid. Vooral in de 14e en 15e eeuw kreeg de kathedraal haar huidige gotische uiterlijk. De kerk werd gebouwd als belangrijk religieus centrum voor de groeiende stad Wenen.

De Stephansdom is vooral herkenbaar aan de 137 meter hoge Zuidtoren en het kleurrijke dak met duizenden dakpannen. De kathedraal speelde een belangrijke rol in de geschiedenis van Wenen en de Habsburgers. Zo vonden hier verschillende keizerlijke huwelijken en begrafenissen plaats.

Een deel van de kerk kun je gratis bezoeken. Tegen betaling kun je onder andere de catacomben en de torens bekijken. Vanaf de Zuidtoren heb je een mooi uitzicht over Wenen.

Binnen in de Stephansdom is behoorlijk veel te zien. Zoals het Wiener Neustädter-altaar uit de 15e eeuw, de rijk versierde stenen preekstoel en het graf van keizer Frederik III.

Catacomben

Onder de kerk liggen de catacomben. Hier bevinden zich graven van voormalige bisschoppen en leden van de Habsburgse familie. Bijzonder, en een beetje luguber, is dat hier ook urnen met organen van Habsburgers worden bewaard. Hun lichamen werden op andere plekken in Wenen begraven.

Wij waren nogal laat bij de kerk en besloten om de catacomben te skippen.

Zuidtoren

Wat ik wél heb gedaan is de trap met 343 treden trotseren van de Zuidtoren. Het uitzicht over de stad is inderdaad erg mooi. Helaas kreeg ik mijn moeder, die hoogtevrees heeft, niet zover om me te joinen.

Karlskirche

De Karlskirche is een van de bekendste kerken van Wenen. De kerk werd in de 18e eeuw gebouwd in opdracht van keizer Karel VI. Hij liet de kerk bouwen nadat een grote pestepidemie voorbij was. De kerk werd gewijd aan Sint Carolus Borromeus, die bekendstond om zijn hulp aan slachtoffers van de pest.

De Karlskirche is vooral bekend om haar grote groene koepel en twee opvallende zuilen aan de voorkant. Binnen vind je veel barokke versieringen, schilderingen en een groot altaar. Bijzonder zijn de prachtige fresco’s in de koepel.

Entree is niet gratis én we konden hier alleen cash betalen. Goed om te weten als je deze kerk wilt bezoeken.

Meer wenen

The post Kerken in Wenen appeared first on Hanneke op reis.

Later woonden ook keizer Frans Jozef en keizerin Elisabeth (Sisi) regelmatig in Schönbrunn. Daardoor zijn in het paleis verschillende periodes uit de geschiedenis van de Habsburgers terug te zien.

Hoe kom je er?

Met de metro reis je snel en makkelijk van het centrum naar Schloss Schönbrunn. Vanaf het metrostation is het ongeveer 5 tot 10 minuten lopen naar het paleis.

Hoeveel tijd heb je nodig?

Wij hebben een ochtend en deel van de middag gespendeerd bij Slot Schönbrunn. Aan het einde bezochten we de kerstmarkt die in november aanwezig was.

De Marie Antoinette-kamer

De Marie Antoinette-kamer werd in de tijd van keizer Frans Jozef I en keizerin Elisabeth gebruikt als eetkamer voor de keizerlijke familie. Hier aten zij samen met hun kinderen en andere familieleden. Aan de muur hangt een groot portret van de jonge keizer.

De kamer is vernoemd naar Marie Antoinette, een dochter van Maria Theresia die later koningin van Frankrijk werd. Oorspronkelijk hing hier een groot wandtapijt waarop Marie Antoinette met haar kinderen was afgebeeld.

Wist je dat: Frans Jozef I vooral van de Weense keuken hield, zoals Tafelspitz, en Sisi liever ging voor groenten, vis, oesters en ijs?

De audiëntiekamer van Frans Jozef I

In deze kamer ontving keizer Frans Jozef I mensen voor een persoonlijke audiëntie. Zij kwamen bijvoorbeeld om een verzoek te doen, hem te bedanken voor een onderscheiding of zich voor te stellen na een nieuwe benoeming. Op drukke ochtenden ontving de keizer zelfs tientallen mensen. Een gesprek duurde meestal maar een paar minuten.

De kamer valt op door de donkere walnotenhouten wandpanelen, grote spiegels en gouden versieringen. Deze rococo-inrichting stamt nog uit de tijd van Maria Theresia.

Portret van Maria Theresia

Maria Theresia (1717–1780) was een van de belangrijkste bewoners van Slot Schönbrunn. Onder haar leiding werd het paleis in de 18e eeuw uitgebreid en ingericht als zomerresidentie van de keizerlijke familie.

De Miljoenenkamer

De Miljoenenkamer werd in de jaren 1760 ingericht voor Maria Theresia. De wanden zijn bekleed met kostbaar exotisch palissanderhout en versierd met veel goud. In de gouden lijsten zitten Indo-Perzische miniaturen met scènes uit het leven van Mogol-heersers in India in de 16e en 17e eeuw.

De witte buste is Marie Antoinette, de dochter van Maria Theresia die later koningin van Frankrijk werd.

Het Vieux-Laque-Zimmer

Het Vieux-Laque-Zimmer was oorspronkelijk een werkkamer van keizer Frans I Stefan. Na zijn dood in 1765 liet Maria Theresia de kamer opnieuw inrichten als herinnering aan haar man. De muren zijn versierd met kostbare zwart-gouden Chinese lakpanelen. Het grote portret toont Frans I Stefan en werd geschilderd door Pompeo Batoni.

Kristallen kroonluchters in Slot Schönbrunn

In de kamers van Slot Schönbrunn in Wenen hangen indrukwekkende kristallen kroonluchters. Ze zorgden vroeger voor licht met echte kaarsen en benadrukten tegelijk de rijkdom van het keizerlijke hof. Tegenwoordig zijn de kroonluchters elektrisch verlicht,

De slaapkamer van keizer Frans Jozef I

Hier overleed Frans Jozef I op 21 november 1916, op 86-jarige leeftijd. Het schilderij toont de keizer op zijn sterfbed.

De Grote Galerij van Slot Schönbrunn

De zaal is maar liefst 43 meter lang en werd in de tijd van Maria Theresia gebruikt voor bals, feesten en grote ontvangsten. De witte muren, gouden versieringen en plafondschilderingen maken dit een van de mooiste rococo-zalen van het paleis.

Op het plafond zie je fresco’s van de Italiaanse schilder Gregorio Guglielmi. Het belangrijkste fresco toont Maria Theresia en haar man Frans Stefan en staat symbool voor de macht en welvaart van de Habsburgse monarchie.

Of ik dit optrekje even voor mijn moeder kon aanschaffen. Leek haar wel een leuke hobby ruimte.

De Chinese kabinetten

In de 18e eeuw was Chinese kunst erg populair in Europa. Maria Theresia liet de kamers daarom versieren met kostbare Aziatische lakpanelen en porselein. Vooral de prachtige houten parketvloer valt op.

Opvallend in het Ovale Chinese Kabinet is het portret van Maria Theresia in een Turks kostuum. In de 18e eeuw waren gemaskerde feesten met exotische kleding populair aan het Weense hof.

Selfie in Slot Schönbrunn.

De Slotkapel van Schönbrunn

De kapel stamt uit 1700 en werd in 1743, in opdracht van Maria Theresia, rijker ingericht. Maria Theresia was streng katholiek en kerkdiensten waren een belangrijk onderdeel van het leven aan het hof. Het grote altaarstuk toont het huwelijk van Maria en Jozef en werd geschilderd door de Oostenrijkse barokschilder Paul Troger.

De Gloriette van Slot Schönbrunn

Boven op de heuvel achter Slot Schönbrunn staat de indrukwekkende Gloriette. Het werd in 1775 gebouwd in opdracht van Maria Theresia en moest de keizerlijke macht van de Habsburgers benadrukken. Vanaf de Gloriette heb je een prachtig uitzicht over het paleis, de tuinen en Wenen.

Een deel van de stenen en zuilen kwam van het oudere paleis Neugebäude. In de 19e eeuw werd de centrale zaal regelmatig gebruikt als eetzaal. Tegenwoordig zit hier Café Gloriette.

Een typisch Oostenrijkse apfelstrudel.

De tuinen van Slot Schönbrunn

De tuinen van Slot Schönbrunn zijn bijna net zo indrukwekkend als het paleis zelf. De eerste baroktuinen werden aan het einde van de 17e eeuw aangelegd. Vooral onder Maria Theresia en Frans I Stefan kregen de tuinen in de 18e eeuw hun huidige uitstraling. De rechte lanen, symmetrische bloemperken en beelden moesten de rijkdom en macht van de Habsburgers laten zien.

In het enorme park vind je veel meer dan alleen bloemen en bomen. Je kunt wandelen naar de Neptunusfontein, de Gloriette, de Romeinse Ruïne, de Obeliskfontein en het doolhof. Ook de beroemde dierentuin van Schönbrunn ligt in het park. Deze werd al in 1752 opgericht.

In 1779 werd een groot deel van de tuinen opengesteld voor het publiek. Je hoefde dus niet tot de keizerlijke familie te behoren om hier te mogen wandelen.

Wij waren in november in Wenen en de bladeren aan de bomen hadden een prachtig gele/ rode kleur.

We zagen ook nog een eekhoorn. Waarschijnlijk op zoek naar eten om te begraven voor de winter.

Het Palmenhuis van Schönbrunn

In de tuinen van Slot Schönbrunn staat het indrukwekkende Palmenhuis (Palmenhaus). Het werd tussen 1880 en 1882 gebouwd in opdracht van keizer Frans Jozef I. Bij de opening was het zelfs de grootste glazen kas ter wereld.

Het Palmenhuis bestaat uit drie delen met verschillende klimaten: koel, gematigd en tropisch. Hierdoor groeien er planten uit allerlei delen van de wereld, van enorme palmen tot tropische bloemen.

Het gebouw bestaat uit ijzer en glas en is op zichzelf al de moeite waard om te bekijken.

Het was november en voor de gelegenheid was de kas ‘versierd’ met pompoenen.

De bladeren van deze waterlelies zijn zo groot dat je er een baby op kunt leggen.

Gordelstaarthagedis

We zagen deze gordelstaarthagedis.Door zijn stekelige schubben lijkt hij een beetje op een kleine draak. De harde schubben beschermen hem tegen roofdieren. Bij gevaar zoekt hij snel beschutting tussen de rotsen.

Meer wenen

The post Slot Schönbrunn in Wenen appeared first on Hanneke op reis.

In de 19e eeuw groeide de collectie sterk en in 1876 werd het Naturhistorisches Hofmuseum officieel opgericht. De enorme collectie kreeg een eigen gebouw aan de Maria-Theresien-Platz, tegenover het Kunsthistorisches Museum. Het Natuurhistorisch Museum opende hier in 1889 zijn deuren voor het publiek.

Een van de beroemdste voorwerpen in het museum is de Venus van Willendorf, een klein prehistorisch beeldje dat ongeveer 30.000 jaar oud is.

Hoeveel tijd heb je nodig?

Als je echt alles goed wilt zien, dan zou ik een complete dag uittrekken voor het Natuurhistorisch Museum. Het gebouw is ontzettend groot en er is echt heel veel te zien. Tussen de middag kun je lunchen in het restaurant in de koepelhal.

De centrale hal van het Natuurhistorisch Museum

Direct na binnenkomst in het Natuurhistorisch Museum in Wenen kom je in de indrukwekkende centrale hal. Deze werd ontworpen door de architecten Gottfried Semper en Carl Hasenauer. Semper overleed in 1879, nog voordat het museum klaar was. Hasenauer werkte daarna verder aan het gebouw en had veel invloed op het interieur.

De grote trappenhal

De grote trappenhal van het Natuurhistorisch Museum in Wenen behoort tot de meest rijk versierde ruimtes van het gebouw. Ik denk dat ik wel tien foto’s heb gemaakt, zo indrukwekkend.

Boven de trappen bevindt zich het grote plafondschilderij De kringloop van het leven (Der Kreislauf des Lebens). De Oostenrijkse schilder Hans Canon maakte het werk in 1885. Het schilderij is ongeveer 100 vierkante meter groot. Zoals de titel al doet vermoeden moet het de loop van het leven voorstellen. Van geboorte, leven en dood.

De decoratie van de trappenhal sluit aan bij de wetenschappelijke functie van het museum. Ferdinand von Hochstetter, de eerste directeur, had veel invloed op dit concept. Hij wilde dat thema’s als natuur, evolutie en de ontwikkeling van het leven niet alleen in de museumcollectie, maar ook in de inrichting van het gebouw terugkwamen.

Prehistorische dieren en dinosaurussen

In het Natuurhistorisch Museum in Wenen is een groot deel van de tentoonstelling gewijd aan de ontwikkeling van het leven op aarde. Fossielen, skeletten en reconstructies laten zien welke dieren miljoenen jaren geleden leefden. In de dinosaurushal staan onder andere grote skeletten van een Diplodocus, Allosaurus en Iguanodon. Ook zijn er fossielen van zeereptielen, vliegende reptielen en een enorme prehistorische zeeschildpad te zien.

Deinonychus antirrhopus

Deze vleesetende dinosaurus leefde ongeveer 110 miljoen jaar geleden, tijdens het Krijt. Hij liep op twee poten en had aan iedere achterpoot een grote, sikkelvormige klauw waarmee hij zijn prooi kon aanvallen.

De reconstructie in het museum heeft een opvallend verenkleed. Lange tijd werden dinosaurussen vooral afgebeeld als grote, geschubde reptielen. Fossiele vondsten hebben echter aangetoond dat verschillende groepen dinosaurussen veren hadden. De Deinonychus in het museum laat zien hoe sterk het wetenschappelijke beeld van dinosaurussen hierdoor is veranderd. Vogels stammen af van deze groep dino’s.

De wolharige mammoet

Naast dinosaurussen zijn in het Natuurhistorisch Museum in Wenen ook dieren uit de ijstijd te zien. De wolharige mammoet (Mammuthus primigenius) leefde tijdens de laatste ijstijd in grote delen van Europa, Azië en Noord-Amerika.

Wolharige mammoeten waren goed aangepast aan het koude klimaat. Ze hadden een dikke vacht, een isolerende vetlaag en relatief kleine oren, waardoor ze minder lichaamswarmte verloren. Kenmerkend zijn vooral de enorme, gebogen slagtanden. Deze konden bij volwassen dieren enkele meters lang worden.

Wolharige mammoeten leefden duizenden jaren samen met mensen. De meeste populaties verdwenen ongeveer 10.000 jaar geleden, al bleven kleine groepen op enkele afgelegen eilanden nog duizenden jaren langer bestaan.

De evolutie van de mens

Het Natuurhistorisch Museum in Wenen heeft een uitgebreide tentoonstelling over de evolutie van de mens. Fossielen, schedels en levensechte reconstructies laten zien hoe verschillende mensachtigen zich gedurende miljoenen jaren ontwikkelden.

De tentoonstelling maakt duidelijk dat de menselijke evolutie niet in een rechte lijn verliep. Verschillende mensensoorten leefden naast elkaar en soms kregen zij samen nakomelingen. Ook DNA-onderzoek speelt een belangrijke rol bij het reconstrueren van deze geschiedenis. De moderne mens, Homo sapiens, is de enige mensensoort die vandaag nog bestaat.

Terror vogel

Een opvallend prehistorisch dier in het Natuurhistorisch Museum in Wenen is de Paraphysornis, beter bekend als een terror bird. Deze grote, niet-vliegende roofvogel leefde ongeveer 25 miljoen jaar geleden in Zuid-Amerika.

Paraphysornis had krachtige poten en een enorme, haakvormige snavel. Daarmee kon hij op andere dieren jagen. Sommige terror birds konden enkele meters hoog worden en behoorden tot de belangrijkste roofdieren van hun leefgebied.

Het exemplaar in het museum is een levensgrote reconstructie. Medewerkers van het Natuurhistorisch Museum maakten het model zelf en brachten de veren één voor één aan.

Dinosaurusschedels

In de dinosaurushal van het Natuurhistorisch Museum in Wenen zijn verschillende grote dinosaurusschedels te zien. Twee bekende voorbeelden zijn de Tyrannosaurus rex en de Triceratops.

De Allosaurus

Deze grote vleeseter leefde ongeveer 150 miljoen jaar geleden, tijdens het Jura. Hij kon ongeveer 8 tot 10 meter lang worden en had scherpe tanden en krachtige achterpoten.

In het museum staat een levensgroot bewegend model van een Allosaurus. Het model beweegt zijn kop en voorpoten en maakt geluid. Het werd in 2011 geplaatst bij de vernieuwing van de dinosaurushal. Niet geschikt voor kleine kinderen, die barstten allemaal in huilen uit.

Skeletten van de Allosaurus en Diplodocus

Op de voorgrond zie je het skelet van de Allosaurus, een grote vleeseter die ongeveer 150 miljoen jaar geleden leefde. De Diplodocus was een planteneter en valt op door zijn enorme lichaam, lange nek en lange staart. Deze dinosaurus kon meer dan 20 meter lang worden.

Een reusachtige zeeschildpad

In het Natuurhistorisch Museum in Wenen is het skelet van Archelon ischyros te zien, een van de grootste zeeschildpadden die ooit heeft geleefd. Het dier leefde ongeveer 80 miljoen jaar geleden en kon meer dan vier meter lang worden.

Archelon had enorme flippers en een schild dat waarschijnlijk bedekt was met een leerachtige huid. Hij leefde in dezelfde periode als de dinosaurussen, maar was zelf geen dinosaurus.

Op deze foto, met mijn moeder, kun je goed zien hoe groot deze schildpad was.

Het reuzengordeldier

De Glyptodon was een reusachtig gordeldier dat tijdens de ijstijd in Zuid-Amerika leefde. Het dier kon ongeveer zo groot worden als een kleine auto en werd beschermd door een dik pantser van aan elkaar gegroeide botplaatjes.

Glyptodon was een planteneter en is verwant aan de gordeldieren die tegenwoordig nog in Amerika leven. De soort stierf ongeveer 10.000 jaar geleden uit.

Katten in het Romeinse Rijk

Katten leefden al in Europa voordat de Romeinen er kwamen. De huiskat stamt vooral af van de Afrikaanse wilde kat (Felis lybica) en leefde duizenden jaren geleden al samen met mensen rond het Middellandse Zeegebied.

De Romeinen speelden wel een belangrijke rol bij de verdere verspreiding van katten door Europa. Vanaf ongeveer de 1e eeuw voor Christus en de eerste eeuwen na Christus reisden katten mee met handelaren, soldaten en schepen. Ze waren nuttig omdat ze muizen en andere knaagdieren vingen. Via het Romeinse Rijk verspreidden huiskatten zich zo steeds verder naar het noorden en westen van Europa.

Restaurant in de koepelhal

Het café-restaurant van het Natuurhistorisch Museum bevindt zich in de Obere Kuppelhalle. Deze indrukwekkende koepelhal maakte al deel uit van het oorspronkelijke 19e-eeuwse ontwerp van Gottfried Semper en Carl Hasenauer.

De ruimte was oorspronkelijk geen restaurant. De rijke versieringen verwijzen naar de natuur en wetenschap en passen bij het idee van een ‘paleis van de natuurwetenschappen’. Tegenwoordig kun je hier tussen het marmer en onder de historische koepel genieten van Weense gerechten, koffie en gebak.

Het restaurant mag je eigelijk niet overslaan als je naar het Natuurhistorisch Museum in Wenen gaat.

Een van mijn favoriete Oostenrijkse gerechten: Kaiserschmarrn.

Nog een keer de imposante traphal.

Mineralen en edelstenen

Een belangrijk deel van het Natuurhistorisch Museum in Wenen is gewijd aan mineralen, gesteenten en edelstenen. In lange historische vitrines liggen duizenden exemplaren uit verschillende delen van de wereld.

Deze afdeling mag je echt niet overslaan, er is zoveel moois te zien.

Malachiet

Malachiet is herkenbaar aan de groene kleur en de verschillende lichte en donkere banden. Malachiet ontstaat in gebieden waar kopererts aanwezig is. Het exemplaar op de foto komt uit Siberië. Malachiet wordt al duizenden jaren gebruikt voor sieraden, decoraties en als groen pigment.

Hematiet uit Elba

Dit kleurrijke mineraal komt uit Rio Marina op het Italiaanse eiland Elba, een gebied dat eeuwenlang bekendstond om zijn ijzerertsmijnen. Het exemplaar bestaat uit hematiet, een belangrijk ijzererts.

De opvallende paarse, blauwe en groene kleuren ontstaan door een dunne laag aan het oppervlak die het licht op verschillende manieren weerkaatst. Hierdoor krijgt het mineraal zijn bijzondere, bijna metallic regenboogkleuren.

Links – rhodochrosiet

Dit opvallende roze mineraal is rhodochrosiet, afkomstig uit de Capillitas-mijn in Argentinië. Het bestaat voornamelijk uit mangaancarbonaat. De verschillende roze en witte lagen ontstaan tijdens de groei van het mineraal. Argentinië staat bekend om bijzonder mooie exemplaren van rhodochrosiet en heeft het mineraal zelfs uitgeroepen tot nationale steen.

Midden – Druifagaat uit Sulawesi

Deze bijzondere paarse steen bestaat uit kleine bolvormige structuren die samen op een tros druiven lijken. Druifagaat wordt vooral gevonden op het Indonesische eiland Sulawesi.

Rechts – taeniet

Het rechter exemplaar is taeniet, een natuurlijke legering van ijzer en nikkel. Taeniet komt vooral voor in ijzermeteorieten. Het patroon dat hier zichtbaar is, ontstaat nadat het materiaal wordt gepolijst en met zuur wordt behandeld. Zulke structuren helpen wetenschappers bij het onderzoeken en herkennen van meteorieten.

Australisch opaal

Deze boulder opal komt uit Queensland in Australië. De edelsteen zit nog gedeeltelijk vast in het oorspronkelijke gesteente. Opaal staat bekend om zijn bijzondere kleurenspel: afhankelijk van de lichtinval verschijnen verschillende tinten blauw, groen, geel en soms rood. Australië is een van de belangrijkste vindplaatsen van opaal ter wereld.

Links – kopervitriool

De felblauwe kristallen zijn kopersulfaat. Het exemplaar in het museum is kunstmatig gekweekt. De opvallende blauwe kleur wordt veroorzaakt door koperionen.

Midden – Pyromorfiet uit China

Dit felgroene mineraal komt uit Yangshuo in de Chinese regio Guangxi. Pyromorfiet is een loodhoudend mineraal dat bekendstaat om zijn opvallende groene kleur en zeshoekige kristallen.

Rechts – Varisciet uit Utah, Verenigde Staten

Het mineraal ontstaat wanneer fosfaatrijk water reageert met gesteente dat aluminium bevat. Het komt vooral voor in groene en blauwgroene tinten.

Varisciet is relatief zeldzaam en wordt vanwege zijn mooie kleur ook gebruikt voor sieraden en decoratieve voorwerpen. Vooral Utah staat bekend om bijzonder mooie exemplaren. De steen wordt soms verward met turkoois, maar heeft een andere samenstelling.

Lichtgevende mineralen

Een bijzondere vitrine toont fluorescerende mineralen onder UV-licht. Sommige mineralen nemen ultraviolet licht op en zetten dit om in zichtbaar licht. Hierdoor lichten ze plotseling fel groen, blauw, paars of rood op.

In de vitrine zijn onder andere fluoriet, opaal, scheeliet en willemiet te zien.

Links – Malachiet

De groene kleur ontstaat door het koper in het mineraal. Malachiet werd al duizenden jaren gebruikt als bron van koper, maar ook voor sieraden, decoraties en vroeger zelfs als groen pigment.

Rechts – Hematiet

Een belangrijk ijzererts dat voornamelijk bestaat uit ijzeroxide. Het heeft meestal een metaalachtig grijs of bijna zwarte kleur. Maar als je het verpulvert, dan wordt het roodbruin. Vandaar de naam Hematiet, wat in het Grieks ‘bloed’ betekent.

Zeoliet in de kattenbak

Mineralen worden gebruikt in alledaagse producten. Zeoliet heeft een poreuze structuur waarmee het vocht en bepaalde stoffen kan opnemen. Daarom wordt het onder andere gebruikt in kattenbakvulling om vocht en geurtjes te absorberen.

Nog een foto van de imposante trappenhal.

Uitkijken op het Kunsthistorisch Museum. De buitenkant is bijna identiek aan het Natuurhistorisch Museum.

Amfibieën

Het Natuurhistorisch Museum in Wenen heeft ook een afdeling over amfibieën. Hier zijn verschillende soorten kikkers, padden en salamanders uit verschillende delen van de wereld te zien.

Amfibieën kunnen zowel in het water als op het land leven. Veel soorten beginnen hun leven als larve in het water en veranderen later in een volwassen dier. De collectie laat de grote verschillen in kleur, vorm en grootte zien. Ook wordt duidelijk hoe amfibieën zich hebben aangepast aan verschillende leefgebieden.

Doodshoofdvlinder

Deze grote nachtvlinder dankt zijn naam aan de opvallende tekening op zijn borststuk, die op een menselijke schedel lijkt. Doodshoofdvlinders behoren tot de pijlstaarten en komen voor in delen van Afrika, Azië en Europa.

Je kunt deze vlinder ook herkennen uit de film:The Silence of the Lambs uit 1991.

Blauwe morphovlinder

De Morpho rhetenor cacica leeft in de tropische gebieden van Zuid-Amerika. De felblauwe vleugels bevatten geen blauw pigment. Kleine structuren op de vleugelschubben weerkaatsen het licht en zorgen voor de opvallende metallic blauwe kleur.

Kleurrijke kevers

In de insectencollectie zijn kevers in allerlei vormen en kleuren te zien. Sommige tropische soorten hebben een opvallende groene, blauwe of gouden metaalglans. Die kleuren kunnen, net als bij sommige vlinders, ontstaan doordat de buitenkant van het lichaam licht op een bijzondere manier weerkaatst.

Museumshop

Kun je geen genoeg krijgen van al het moois in het museum? Check dan zeker de museumshop en neem een stukje mee naar huis!

Peacock ore dankt zijn naam aan de opvallende pauwenkleuren. De steen bestaat vaak uit borniet of behandeld chalcopyriet. Door oxidatie aan het oppervlak ontstaan blauwe, paarse, groene en gouden kleuren.

Meer wenen

The post Het Natuurhistorisch Museum in Wenen appeared first on Hanneke op reis.

Het Belvedere werd in de 18e eeuw gebouwd voor prins Eugenius van Savoye. Hij was een belangrijke legerleider van de Habsburgers en gebruikte het Belvedere als zomerverblijf. Na zijn dood kwam het paleis uiteindelijk in handen van de keizerlijke familie. In 1777 werd een deel van de kunstcollectie opengesteld voor publiek.

Tegenwoordig is vooral het Boven-Belvedere populair. Hier vind je kunst uit verschillende periodes. Het beroemdste schilderij is De Kus van Gustav Klimt. Het museum bezit zelfs de grootste collectie schilderijen van Klimt ter wereld. Je ziet er ook werken van kunstenaars als Egon Schiele, Claude Monet en Vincent van Gogh.

Ook het gebouw zelf is een bezoek waard. De prachtige zalen, grote marmeren trappen en tuinen laten goed zien hoe rijk en machtig de adel in Wenen vroeger was.

Standbeeld van een Sfinx in de tuin van het Belvedere.

De imposante tuin van het Belvedere.

De Sala Terrena in het Belvedere

Bij binnenkomst in het Boven-Belvedere in Wenen kom je in de prachtige Sala Terrena. Deze barokke zaal werd vroeger gebruikt als ontvangsthal en vormde de verbinding tussen de tuin en het paleis.

Opvallend zijn de vier grote atlanten, mannenfiguren die het plafond lijken te dragen. Ze zijn niet alleen versiering. In 1732-1733 ontstonden problemen met de constructie van de zaal. Architect Johann Lucas von Hildebrandt liet daarom extra ondersteuning aanbrengen, waarbij de atlanten een dragende functie kregen.

De Carlonezaal in het Belvedere

De Carlonezaal is een van de mooiste barokke ruimtes van het Belvedere in Wenen. De zaal is genoemd naar de Italiaanse schilder Carlo Innocenzo Carlone, die de indrukwekkende plafondschilderingen maakte. Op het plafond zie je onder andere figuren uit de wereld van de klassieke goden, waaronder Apollo en Diana.

Het Belvedere gebruikt deze historische zaal tegenwoordig ook voor moderne kunst. Elke zes maanden krijgt een hedendaagse kunstenaar hier ruimte voor een kunstwerk dat aansluit bij de barokke omgeving. Op jouw foto staat WVZ 183 van de Oostenrijkse kunstenaar Elmar Trenkwalder. Hij maakte het monumentale beeld uit veel afzonderlijke, met de hand gevormde en geglazuurde keramische onderdelen. Het kunstwerk was hier te zien van 6 november 2025 tot 14 maart 2026.

Keramische kunst van Elmar Trenkwalder

De Oostenrijkse kunstenaar Elmar Trenkwalder staat bekend om grote, opvallende beelden van keramiek. Hij gebruikt vormen die doen denken aan architectuur, planten en het menselijk lichaam. Alle onderdelen worden met de hand gevormd, gebakken en geglazuurd. Daarna worden ze samengevoegd tot grotere sculpturen.

Boerin uit Ramsau aan het spinnewiel

Dit schilderij heet Boerin uit Ramsau aan het spinnewiel (Eine Ramsauer Bäuerin am Spinnrad) en werd rond 1836 gemaakt door de Oostenrijkse schilder Franz Eybl (1806–1880).

Eybl stond bekend om zijn realistische portretten. Op dit schilderij koos hij niet voor een keizer, edelman of andere belangrijke persoon, maar voor een gewone boerenvrouw uit Ramsau. Hij schilderde haar zeer gedetailleerd, met haar spinnewiel en in haar dagelijkse omgeving. Haar gezicht is niet mooier of jonger gemaakt dan het werkelijk was. Juist daardoor komt de vrouw heel echt en persoonlijk over.

Het schilderij past bij de Biedermeierperiode, waarin kunstenaars steeds vaker aandacht hadden voor het dagelijks leven van gewone mensen. Het is één van de schilderijen die meteen mijn aandacht greep.

Een mysterieuze ‘Vision’ van Franz Alois Jungnickl

In dit schilderij liet Franz Alois Jungnickl zich duidelijk inspireren door Egon Schiele. Hij schilderde een magere, naakte vrouw die wordt omringd door een gekreukt wit laken. De vrouw lijkt bijna te zweven in een donkere kamer, die slechts door één kaars wordt verlicht.

Het werk heeft een mysterieuze en bijna onwerkelijke sfeer. Zelfs het museum laat open wat er precies gebeurt. De titel ‘Vision’ suggereert dat het misschien om een droom of visioen gaat. Jungnickl combineerde invloeden van het symbolisme en expressionisme, waardoor de grens tussen droom en werkelijkheid vervaagt.

Judith I van Gustav Klimt

Op Judith I schilderde Gustav Klimt de Bijbelse Judith, die volgens het verhaal de legeraanvoerder Holofernes verleidde en daarna onthoofdde. Rechtsonder zie je nog een deel van zijn hoofd. Klimt koos echter niet voor het gewelddadige moment. Hij schilderde Judith als een zelfverzekerde en sensuele vrouw.

Het vele goud, de sierlijke patronen en de opvallende sieraden zijn kenmerkend voor Klimts werk. Het schilderij komt uit 1901, enkele jaren voordat hij zijn beroemde De Kus maakte. Bovenaan de bijzondere originele lijst staan de namen Judith en Holofernes. Daarmee maakte Klimt duidelijk wie de vrouw op het schilderij is.

A Rake’s Progress van William Hogarth

Een bijzonder werk in het Belvedere is een prent uit A Rake’s Progress van de Engelse kunstenaar William Hogarth. De serie uit 1735 bestaat uit acht prenten en vertelt het verhaal van Tom Rakewell. Hij erft een fortuin, maar verspilt zijn geld aan een luxe leven en gokken.

In het Belvedere zie je plaat 7, waarin Tom vanwege zijn schulden in de gevangenis zit. De prent zit vol kleine details en chaotische scènes. Hogarth gebruikte het verhaal als kritiek op de maatschappij en liet zien welke gevolgen hebzucht en een losbandig leven konden hebben.

Ik heb een close-up gemaakt van deze twee personen in de prent vanwege de crazy gezichtsuitdrukking.

De vreemde karakterkoppen van Messerschmidt

Een opvallend kunstwerk in het Belvedere in Wenen is Character Head nr. 25 van Franz Xaver Messerschmidt. Hij maakte in de 18e eeuw een serie beelden van hoofden met extreme gezichtsuitdrukkingen. Dit hoofd knijpt de ogen stevig dicht en het hele gezicht lijkt gespannen. Messerschmidt werkte de rimpels en huidplooien zeer precies uit. De bijzondere karakterkoppen zien er zelfs vandaag nog verrassend modern en een beetje vreemd uit.

Nog een karakterkop van Franz Xaver Messerschmidt.

Het Gouden Kabinet

Dit is het Gouden Kabinet. De muren zijn bedekt met gouden ornamenten, spiegels en decoraties in een Aziatische stijl. Door de spiegels lijkt de kamer bovendien groter dan hij werkelijk is. Het is een mooi voorbeeld van de luxe waarin de Oostenrijkse adel in de 18e eeuw leefde.

Selfie uit 1790

Een grappig schilderij in het Belvedere in Wenen is het zelfportret van de Franse kunstenaar Joseph Ducreux. Rond 1790 schilderde hij zichzelf met zijn vinger voor zijn mond, alsof hij de bezoeker vraagt stil te zijn. Ducreux experimenteerde graag met gezichtsuitdrukkingen en gebaren. Dat was bijzonder in een tijd waarin portretten meestal serieus en netjes waren. Een soort van vroege selfie zou je het wel kunnen noemen.

De Groteskenzaal

Een van de mooiste historische ruimtes in het Belvedere in Wenen is de Groteskenzaal. De muren en het plafond zijn rijk beschilderd met planten, dieren, fantasiefiguren en andere bijzondere details. Deze manier van versieren wordt groteske genoemd en was populair in de barok.

De Marmeren Zaal van het Belvedere

De grote Marmeren Zaal is verdeeld over twee verdiepingen en rijk versierd met marmer, goud en grote plafondschilderingen. De schilderingen verwijzen naar de successen en roem van prins Eugenius van Savoye, voor wie het paleis werd gebouwd.

De zaal heeft ook een belangrijke plek in de Oostenrijkse geschiedenis. Op 15 mei 1955 werd hier het Oostenrijkse Staatsverdrag ondertekend. Daarmee werd de geallieerde bezetting van Oostenrijk na de Tweede Wereldoorlog beëindigd en kreeg Oostenrijk zijn volledige zelfstandigheid terug.

Tegenwoordig staan hier ook twee beelden van keizer Karel VI en Maria Theresia.

Middeleeuwse vleugelaltaren

In de 15e eeuw hadden veel kerken een groot vleugelaltaar. De panelen konden open en dicht en vertelden met schilderingen en houtsnijwerk verhalen uit het christendom. De rijk versierde binnenkant werd vooral op zon- en feestdagen geopend. Voor het maken van zo’n altaar werkten verschillende vakmensen samen, zoals schilders, houtsnijders en vergulders.

Meer middeleeuwse kunst.

Aankomst van een trein op het Nordwestbahnhof

Het schilderij Ankunft eines Zuges am Nordwestbahnhof in Wien werd in 1875 gemaakt door Karl Karger. Het toont de drukte op het Noordweststation in Wenen. Reizigers komen aan, praten met elkaar of wachten op de trein. Karger schilderde veel kleine details, waardoor je een goed beeld krijgt van het reizen per trein in Wenen aan het einde van de 19e eeuw.

Am Fronleichnamsmorgen

Am Fronleichnamsmorgen werd in 1857 geschilderd door de Oostenrijkse kunstenaar Ferdinand Georg Waldmüller. Op het schilderij bereiden kinderen zich voor op de processie tijdens Sacramentsdag. De meisjes dragen witte jurken en bloemenkransen. Waldmüller schilderde het dagelijks leven zeer precies en besteedde veel aandacht aan licht en kleine details.

Vier gieren van verschillende soorten

Het schilderij Vier Geier verschiedener Art werd in 1723 gemaakt door Philipp Ferdinand de Hamilton. Hij schilderde vier verschillende soorten gieren met veel aandacht voor hun veren en andere details. Het schilderij hing oorspronkelijk boven een deur in de slaapkamer van prins Eugenius van Savoye in het Oberes Belvedere. De prins bezat zelf een menagerie met bijzondere dieren.

Dat maakt dit werk ook extra passend in het Belvedere: het is niet alleen een museumstuk dat daar later terechtkwam, maar maakte oorspronkelijk echt deel uit van de inrichting van het paleis.

Meer wenen

The post Belvedere in Wenen appeared first on Hanneke op reis.