Verder naar bericht

La Paz

Na mijn korte bezoek aan Copacabana en Isla del Sol reisde ik met de Bolivia Hop bus verder naar La Paz. In de bus ontmoette ik een Nederlandse dame die ook voor het eerst alleen aan het backpacken was. Ze was net als ik al wat ouder, 28. We hadden een leuk gesprek over het reizen en zenuwachtige thuisblijvers. Rond half elf ’s avonds kwamen we aan in La Paz en de eerste indruk was chaotisch.

La Paz in het kort

La Paz heet officieel ‘Nuestra Señora de La Paz’ ofwel ‘Onze Dame van de Vrede’. Hoewel La Paz de belangrijkste stad van Bolivia is, is het niet de hoofdstad. Dat is Sucre. La Paz is ook niet de grootste stad in Bolivia, dat is Santa Cruz.

La Paz bestaat uit meerdere wijken, zo heb je bijvoorbeeld Sopocachi en Miraflores wat de ‘betere’ wijken zijn. En dan heb je nog Irpavi, Obrajes, Kantutani en nog veel meer andere wijken.

De buitenwijk El Alto is inmiddels uitgegroeid tot een eigen stad. El Alto heeft zo’n 1,2 miljoen bewoners en La Paz heeft er zo’n 900.000. Men denkt altijd dat El Alto de armste wijk is maar het schijnt dat hier een aantal van de rijkste mensen woont en dat het ‘armoe’ beeld dus niet helemaal klopt.

Wat random beelden van La Paz

Calle Jean, een klein toeristisch straatje

Calle Tarjia, aan het eind van deze straat zat mijn hotel, ROES

Boliviaanse bruiloft

Eerste dag in La Paz: city tour met HanaqPacha Travel

Mijn eerste ochtend in La Paz bestond uit het regelen van een aantal dingen. Voor de middag boekte ik een city tour met HanaqPacha Travel. Ik was best wel moe van de busrit en had geen zin om zelf dingen uit te zoeken. Plus, de city tour kostte maar 6 euro. Geen geld.

San Francisco kerk

De tour startte om 3 uur ’s middags op het San Francisco plein, voor de San Francisco kerk. Rond 1743 begon men aan de bouw van deze kerk. Er stond al eerder een kerk op deze plek maar die was ingestort door hevige sneeuwval.

Het San Francisco plein

In de 18e eeuw was de stad in tweeën verdeeld. Aan de ene kant had je de Spanjaarden en aan de andere kant het inheemse volk, de Aymara. De stad werd verdeeld door een rivier. Deze rivier kun je tegenwoordig niet meer zien maar hij is er nog wel en loopt onder de weg door.

De Francisco kerk staat op de grond van het Aymara volk maar was ook populair bij de Spanjaarden. Omdat de twee volkeren niet wilde mixen werd er een aparte ingang voor de Spanjaarden gemaakt, via een brug over de rivier.

De San Francisco kerk is een indrukwekkende combinatie van Katholieke en inheemse kunst. Aan de ene kant zie je duidelijk de koloniale stijl terugkomen. Aan de andere kant zie je aan de voorkant kunst van de Aymara. Zo zie je onder andere coca bladeren in het design terugkomen en een naakte vrouw die symbool staat voor Pachamama.

Je kunt de kerk gratis bezoeken maar je mag er geen foto’s maken. Naast de kerk vind je een klooster wat nu een museum is. Voor 20 BOB krijg je een rondleiding die ongeveer 40 minuten duurt.

El Mercado de Las Brujas

De eerste stop van de city tour was El Mercado de Las Brujas ofwel de heksen markt. In Bolvia zijn ze mega bijgelovig en op deze markt vind je alles wat daarmee te maken heeft. Foetussen van lama’s bijvoorbeeld die gebruikt worden bij offers, poedertjes waarmee je zogenaamd iemand hart kunt veroveren, slangen, kikkers en een hoop souvenirs.

We namen een kijkje in de grootste winkel op de heksenmarkt. Hier liet de gids een schaal zien met allemaal snoep en het lijk van een lama foetus. Het snoep is gemaakt van suiker en lijm en dus niet om te eten. Puur om te offeren. Je kunt het snoep kopen in verschillende vormen: een huis, auto, bruidspaar, geld. Het ligt eraan wat je precies wilt hebben. Stel je wilt een nieuwe auto, dan koop je snoep in de vorm van een auto. Dan voeg je daar de lama foetus aan toe en vervolgens steek je de hele zooi in de fik. Men gelooft dat, door dit offer, je wensen in vervulling zullen gaan.

De lama foetussen of baby lama’s worden trouwens niet dood gemaakt. Ze zijn al dood voordat ze geboren worden of zijn vlak na de bevalling overleden. Er worden dus geen beesten geslacht voor de offers.

Ook stond er een beeld van Ekeko die ik in Peru al eens ben tegengekomen. Ekeko staat voor vruchtbaarheid en geluk. De Ekeko figuur draagt een hoop miniatuur objecten bij zich en heeft vaak een sigaret in de mond. Men geeft een miniatuur object van wat ze willen aan Ekeko en geloven dan dat ze het in het echt zullen krijgen.

De gids vertelde ons dat hij er allemaal niet in geloofde maar toen hij per ongeluk het liefdespoeder op zijn hand kreeg blies hij het toch maar even de andere kant op. Haha.

Ik lees al sinds mijn jeugd boeken over heksen, weerwolven en vampieren en het bezoekje aan de Witches Market was voor mij toch wel één van de hoogtepunten in La Paz.

San Pedro gevangenis

Midden in La Paz staat de beruchte San Pedro gevangenis. Ooit was dit een normale gevangenis tot in 1980 het hele complex werd gekocht door rijke criminelen. Sindsdien is de gevangenis eigendom van de gevangenen. Er staan alleen bewakers buiten het gebouw om te regelen wie er in en uit gaan.

De San Pedro gevangenis huist vooral kleine criminelen. Drugsdealers en mensen die fraude hebben gepleegd bijvoorbeeld. Als je naar deze gevangenis wordt gestuurd moet je een toegangsbedrag betalen en een cel ‘kopen’. Er is een ingang voor rijke criminelen (die blijkbaar een soort penthouse hebben met een yacuzzi) en een ingang voor criminelen die niet zoveel geld hebben. Heb je geen geld om een cel te kopen? Dan moet je op de grond slapen.

De gevangenis is oorspronkelijk gemaakt om 600 gevangenen te huisvesten maar er wonen er zo’n 3000. De meesten willen niet meer weg omdat ze het in de gevangenis beter hebben dan erbuiten. Het is een soort mini stad binnen een grote stad. En binnen deze mini stad kunnen de gevangen alles doen wat ze willen. Drugs maken bijvoorbeeld. Niemand die ze tegenhoudt.

Tot voor kort woonden zelfs hele families (vrouwen en kinderen) in de gevangenis. Maar ik geloof dat de gids zei dat ze daar een stokje voor hebben gestoken. Er gebeurt natuurlijk van alles in die gevangenis en om nou te zeggen dat, dat een goede invloed heeft op die kinderen. Nee.

Panopticum design

Vroeger werden alle gevangenissen gebouwd met een panopticum design. Hierbij is alles open en kan alles en iedereen in de gevangenis vanuit vier punten gemonitord worden. Later werd dit aangepast en werden gevangenissen ‘gesloten’ gebouwd. In de hele wereld schijnen er nog maar twee gevangenissen te zijn met een Panopticum design. De San Pedro gevangenis en eentje in Colombia. De San Pedro gevangenis is de enige die nog functioneert als gevangenis, degene in Colombia is omgetoverd tot museum.

Tours

Tot 2009 kon je de gevangenis als toerist bezoeken. Het stond zelfs in de Lonely Planet. Er werden tours gehouden door de gevangen die lieten zien hoe het leven was binnen de muren van de gevangenis. Natuurlijk was dit niet bepaald legaal. Toen er een toeriste werd aangerand en beroofd kwamen de illegale tours aan het licht. Sindsdien is het niet meer mogelijk om de gevangenis te bezoeken. Tenzij je er iemand kent natuurlijk zoals een familie lid of vriend.

De gids gaf aan dat ze nog wel eens proberen om mensen naar binnen te lokken maar dat je maar beter nee kunt zeggen. Want als je eenmaal binnen bent kom je er misschien nooit meer uit.

Zo ziet het er aan de binnenkant uit. De foto komt van Expose.com.

Marching Powder door Rusty Young

Marching Powder is een boek dat het verhaal vertelt van de Engelse Thomas McFadden die in de San Pedro gevangenis terecht kwam. In het boek, geschreven door Rusty Young, lees je hoe Thomas het gevangenschap overleefde door onder andere tours te geven aan backpackers.

Het schijnt een interessant boek te zijn (verboden in Bolivia) en ik ga het zeker lezen.

Plaza Murillo

Het Murillo plein is het centrale plein in La Paz. Om dit plein staan allemaal overheidsgebouwen zoals het presidentiële paleis waar president Evo Morales woont, het congres gebouw en de kathedraal van La Paz.

Het plein heette oorspronkelijk Plaza Mayor maar werd omgedoopt tot Plaza Murillo, ter nagedachtenis aan Pedro Murillo die in 1810 door de Spaanse troepen werd vermoord.

Op de achtergrond het presidentiële gebouw. Op de voorgrond waaien twee vlaggen. De ‘normale’ Boliviaanse vlag en de nieuwe vlag. Deze nieuwe vlag is ter erkenning van alle verschillende culturen in Bolivia. Het volk vond een tweede vlag niet zo nodig maar president Evo Morales wel. En daarom heeft Bolivia nu twee vlaggen. 

Het plein werd vaak gebruikt om politieke oorlogen uit te vechten. Veel politieke leiders zijn vermoord op of vlakbij het plein. Fuck niet met het Boliviaanse volk want dan komen ze in opstand en ben je de sjaak. Zo werd in 1946 de leider destijds, Gualberto Villarroel, vermoord en opgehangen aan een lantaarnpaal op het Murillo plein. Een paar jaar later had het volk toch een beetje spijt en besloten ze een standbeeld voor hem te maken. Wat op de plek staat waar hij is opgehangen. Which is pretty weird.

Het beeld van Villaroel, op de plek waar hij werd opgehangen. 

Octubre Negro

Als je het plein rond loopt dan valt één gebouw wel heel erg op. Het politiebureau is doorzeefd met kogelgaten. Een nagedachtenis aan Octubre Negro ofwel zwarte oktober.

In 2003 werd het inheemse Boliviaanse volk flink onderdrukt door de president van toen, Gonzalo Sánchez de Lozada (“Goni”). Hij wilde een gasbron binnen Bolivia goedkoop verkopen aan de USA. Het volk kwam in opstand en tijdens de zogenaamde ‘gas oorlog’ kwamen zo’n 71 mensen om het leven en raakten 400 anderen gewond.

Goni ontvluchtte Bolivia (en kwam nooit meer terug) en in 2005 werd de eerste inheemse president gekozen Evo Morales.

Kogelgaten in het politiebureau die doen herinneren aan Octubre Negro

Evo Morales

In eerste instantie was men blij met de nieuwe president. Zo zorgde hij ervoor dat Bolivia een leger kreeg. Volgens de gids niet een heel goed leger “we had war with every country and we lost everytime. But still, we got an army”.

Maar inmiddels is men niet zo blij meer met Morales die de kapitalistische kant is opgegaan. Hij werkt nauw samen met China en Rusland en is van plan om twee kerncentrales te bouwen. En het Boliviaanse volk, dat heel erg gelooft in Pachamama (moeder natuur) ziet dat niet zo zitten. En zo zijn er nog meer plannen waar ze het niet mee eens zijn. Probleem is alleen dat er geen sterke oppositie is om op te stemmen. En al hadden ze iemand om op te stemmen. De verkiezingen gaan er in Bolivia nou niet bepaald eerlijk aan toe. Het is een groot issue.

Tweede dag in La Paz: Mi Teleferico tour

De tweede dag in La Paz boekte ik weer een tour met HanaqPacha Travel. Dit keer om de Mi Teleferico te ontdekken, de hoogste kabelbaan ter wereld.

Waarom een kabelbaan?

Bij een kabelbaan denk je waarschijnlijk als eerste aan wintersport. Waarom in godsnaam een kabelbaan aanleggen in La Paz? Er zijn verschillende redenen:

  1. Om het verkeer tussen El Alto en La Paz te verbeteren. Verkeer stond vaak vast in de kleine straatjes. Het duurde enorm lang om van A naar B te komen.
  2. Veiligheid. Reizen van La Paz naar El Alto met de auto is niet altijd veilig. De kabelbaan is dat wel.
  3. Het milieu. Auto’s en busjes stoten milieuvervuilende stoffen uit die niet goed zijn voor milieu en mens. De kabelbaan is milieu vriendelijk.

In 2013 begon het Oostenrijkse bedrijf Doppelmeyr aan de bouw en in 2014 waren de eerste lijnen af. Er zijn op dit moment 8 lijnen en er moeten er nog 3 bijkomen. Deze lijnen verbinden zo’n beetje alle wijken in La Paz en El Alto met elkaar.

De kabelbaan is supersnel en vaak ook nog eens goedkoper dan een collectivo.

Kostenplaatje

Voor niets gaat de zon op. Het kabelbaan project heeft tot nu toe zo’n 700 miljoen dollar gekost. En dat geld schijnt allemaal geleend te zijn van China. Bolivia staat dus dik in de schulden bij de Chinezen. Tijdens de tour hoorde ik dat Chinezen gratis en voor niets een Boliviaans paspoort kunnen krijgen en hier mogen wonen en werken.

Spectaculair uitzicht

Vanuit de kabelbaan heb je een spectaculair uitzicht over de stad. Je kunt alles supergoed zien. Tot grote ergernis van sommige huizenbezitters. Dat is natuurlijk het nadeel. Opeens kijkt iedereen je tuin en huis in.

Als toerist is het helemaal geweldig. Het is bizar en cool tegelijkertijd. Wel is het eventjes uitzoeken hoe de lijnen werken. Daarom was ik blij dat ik een tour had geboekt want dan hoef je zelf niet alles van tevoren uit te zoeken.

Tussendoor stopten we even voor een snack: jawita (empanada) met Api (een drankje gemaakt van paars mais). Een typisch Boliviaans ontbijt. 

Veel Mi Teleferico stations zijn versierd met streetart. Onderstaand werk is gemaakt door een Japanse en Boliviaanse kunstenaar. 

Markten in La Paz

In La Paz en El Alto stikt het er van de markten. Vooral op zondag, dan is er een mega grote markt in El Alto. Ik bezocht deze met de tour via HanaqPacha Travel. Op zo’n markt wordt van alles verkocht, kleding, eten, electronica, kuikens! Vanalles. Het lijkt eigenlijk wel een beetje op de markt in Nederland.

De kikker staat symbool voor regen en is belangrijk in Bolivia. Op veel plekken staan beelden van kikkers met offers zoals alcohol, bloemen en sigaretten.

Hier heeft net iemand een schaal met ‘snoep’ geofferd. 

Mocochichi is een populair drankje in Bolivia. Onderin het glas ligt een gedroogde perzik. 

En waar ik verbleef zat de heksen markt om de hoek en een grote fruitmarkt. Ik denk dat zo’n 80% van de mensen hier zijn inkomen verdient met het verkopen van spullen op de markt. Dat idee heb ik ten minste.

Wrestling Cholita’s

Na de Mi Teliferico tour was het tijd voor een andere activiteit. Worstelende Cholita’s!

Wat zijn Cholita’s?

Chola’s of Cholita’s zijn vrouwen gekleed in traditionele kledij. Vroeger werden deze vrouwen uit de Aymara en Quechua cultuur gediscrimineerd. Ze mochten niet rondlopen in rijke buurten en werden niet toegelaten tot fancy restaurants. Maar dat is allemaal veranderd. Tegenwoordig lopen ze met trots overal rond.

Het kostuum

Het kostuum bestaat uit een bolhoedje, lange shawl, kleurige pofrok met ruches en twee vlechten in het haar.

Het bolhoedje werd in 1920 geïntroduceerd en was eigenlijk bedoeld voor mannen. Maar deze vonden het helemaal niets (was de verkeerde kleur) en toen werd het aan de vrouwen verkocht. Er werd gezegd dat de hoed zou zorgen voor vruchtbaarheid, geluk en andere onzin. De vrouwen begonnen massaal de bolhoedjes te kopen en te dragen, tot op de dag van vandaag.

De rok is bedoeld om de kont groter te laten lijken. En des te kleuriger een rok is, des te rijker de persoon is.

Worstelen

Worstelen is sinds de jaren 50 populair in Bolivia. Geïnspireerd op het WWF en worstelen in Mexico. Maar pas sinds de jaren 90 is het Cholita worstelen bekend geworden.

Oorspronkelijk werden deze worstel partijen opgezet voor vrouwen die thuis mishandeld werden en hun frustratie ergens kwijt moesten. Maar toen kwam een lokale worstelaar op het idee om er iets commercieels van te maken (Hello GLOW!). En sindsdien kun je als toerist met de locals genieten van worstelende Cholita’s.

Wat vond ik ervan?

Ik boekte een tour voor 11 euro met Redcap Walking Tours. Met een bus vol toeristen vertrokken we naar de arena. Hier kregen we een zakje popcorn, wat te drinken en mochten we een kleine souvenir uitkiezen.

In het midden van de arena stond een boks (of worstel) ring. Eromheen plastic tuinstoelen. Er was niet heel veel publiek. Veel toeristen.

De gevechten doen denken aan die van de WWF. Veel theatraal, ingestudeerd gedrag. Het is bizar om de Cholita’s in hun traditionele kledij te zien worstelen. Tegen elkaar én tegen mannen. Soms gaat het er heftig aan toe. Er wordt gesmeten met stoelen, gesprongen, geslagen en getrapt. Maar het nep gehalte is te hoog om echt onder de indruk te zijn.

Na een uurtje was ik er eigenlijk wel klaar mee. En volgens mij de rest van het publiek ook. Het was gewoon teveel van hetzelfde. Ik vond het leuk om een keer gezien te hebben maar zou er niet nog een keer naartoe gaan.

Derde dag in La Paz: zelf op pad

De derde dag in La Paz besloot ik om zelf op pad te gaan. Ik wilde graag naar de grote begraafplaats en het Hard Rock Café. Ik besloot om dit keer zelf te gaan reizen met de Mi Teleferico. En dat ging eigenlijk behoorlijk makkelijk.

Bij elk Mi Teleferico station hebben ze kaarten waarop je kunt zien welke lijnen en stations met elkaar verbonden zijn. Je hoeft alleen te weten waar je op moet stappen en waar je uit moet stappen. Bij de kaartverkoop zeg je naar welk station je wilt en vervolgens krijg je een bonnetje waarmee je het hele traject kunt reizen.

Het Hard Rock Café ligt bijvoorbeeld in de buurt van het Irpavi station. Dat is de groene lijn. Maar om daar te komen vanaf de rode lijn (begraafplaats) moet je eerst een paar keer overstappen op de oranje, witte en blauwe lijn. Het kaartje is geldig voor al die lijnen.

Ik denk dat ik voor een retourtje begraafplaats zo’n 10 BOB (1,26 euro) betaalde en om naar het hardrock café te gaan zo’n 24 BOB (3 euro).

Cemetario General La Paz

Het Cemetario General is de grootste begraafplaats in La Paz en zo’n 3 kilometer lang. Je vindt er kleine, sobere graven en grote mausoleums (vaak van rijke families). De regel is dat je zo’n 10 jaar lang een tombe kunt huren voor een overledene. Daarna moet deze plaatsmaken voor een ander en worden de restanten gecremeerd.

De prijs voor het huren van een tombe is best wel hoog. Als men de kosten niet meer kan opbrengen wordt het graf leeggehaald. Het is dan voor familieleden niet meer mogelijk om de restanten terug te krijgen.

De centrale begraafplaats is een interessante plek om te bezoeken. Aan het hoofd van de tombes vind je een soort kastjes waar men een altaar in heeft gemaakt voor de overledene. Met Dia de Los Muertos komt iedereen naar de begraafplaats om eten en drinken achter te laten. Het moet een bijzondere gebeurtenis zijn. Jammer dat ik er op die datum niet bij kon zijn.

Het meest indrukwekkende vond ik de streetart op de muren. Het is net alsof je in een openluchtmuseum rondloopt.

En het mooiste is, een bezoekje aan de begraafplaats is helemaal gratis.

De begraafplaats gezien vanuit de kabelbaan

Hard Rock Café

Overal waar ik kom breng ik een bezoekje aan het Hard Rock Café. Het is inmiddels een traditie geworden. Het Hard Rock Café in La Paz is niet makkelijk te bereiken. Het ligt helemaal aan de andere kant van de stad, over de heuvels in Irpavi. Máár het is me gelukt, ik ben er geweest. En omdat het zo moeilijk te bereiken was heb ik maar weer eens een t-shirt gekocht.

Met de groene lijn reis je naar het Hard Rock Café in Irpavi

2 Comments

  1. Elly Hendriks Elly Hendriks

    Hallo Hanneke, ik kreeg van roos deze site door. Wat leuk dat je op stap bent, dat is genieten. Leuk om deze site te lezen. Ik ben aan het genieten. Goede reis, hoe lang blijf je weg? Groetjes Elly Hendriks

    • Boon64 Boon64

      Hi Elly wat leuk dat je mijn blog leest! Het plan is om in totaal 10 maanden door Zuid- en Midden-Amerika te reizen. Ik blijf nog zo’n 3 weken in Bolivia en daarna reis ik via Chili naar Argentinië. En ik probeer ondertussen dus mijn verhalen bij te houden op dit blog. Dit is een beetje mijn digitale fotoboek. Ik maak geen papieren boeken meer.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.